De beginjaren van Pinkpop

Monterey International Popfestival. 16, 17 en 18 juni 1967.

Aan het einde van de jaren zestig ontwikkelt zich aan de westkust van de Verenigde Staten een nieuw fenomeen: het popfestival. Het in juni 1967 in Californië gehouden Monterey International Pop Festival staat te boek als het eerste in zijn soort. Organisator Alan Pariser komt op het idee na bezoek van het beroemde Jazzfestival van Monterey. Hij interesseert ook anderen voor zijn plan, er worden fondsen gevonden om de zaak te bekostigen en er wordt een locatie geregeld.

Het uitgangspunt is dat alles 'for love and peace' moest zijn, dat wil zeggen, alles gratis en uit liefde. Alle popgroepen gaan ermee akkoord om zonder gage op te treden. En dat zijn zeker niet de minsten: Ravi Shankar, Jimi Hendrix, Otis Redding, Janis Joplin, The Mamas and the Papas, The Who, The Byrds, Canned Heat.

Er komen ruim 50.000 mensen. Bezoekers nemen eten mee voor elkaar. De één neemt een kist sinaasappelen mee, de ander broden, weer iemand anders stukken vlees voor aan het spit, of een zak weed. ‘The Summer Of Love’ is geboren. Monterey wordt door het geslaagde popevenement wereldberoemd en vindt in heel Amerika, en later zelfs over de hele aardbol, navolging. In '69 wordt Woodstock het legendarisch hoogtepunt in de geschiedenis van de popfestivals.

1967-1973

De popmuziek bestaat in die tijd uit verschillende stromingen. Hitparadepop, soul, folk, palingpop, underground, albumrock. Tot de laatste soort muziek behoren CUBY & THE BLIZZARDS (blues / Harry Muskee, Herman Brood, Eelco Gelling), BRAINBOX (rock / Jan Akkerman, Pierre van der Linden, Kaz Lux), CCC INC. (folkrock / Joost Belinfante, Ernst Jansz, Huib Schreurs), GROEP 1850 (psychedelica / Peter Sjardin, Daniël van Bergen / later met Martin van Duynhoven, Arthur Ebeling), THE SWINGING SOUL MACHINE (soul), ROB HOEKE'S RHYTM & BLUES GROEP en de symfonische rockgroepen SUPERSISTER (Robert Jan Stips), KAYAK (Ton Scherpenzeel) ALQUIN en SOLUTION.

Deze groepen treden het meest op in de Provadya clubhuizen die in die tijd in het hele land ontstaan, mede dankzij subsidie. Daarnaast ontstaan de grote en inmiddels beroemde poptempels als Paradiso, De Melkweg, Kosmos en Paard van Troje.

De Nederlandse hitparadepop begint zich ook te ontwikkelen. SHOCKING BLUE haalt in 1970 zelfs de eerste plaats in de Amerikaanse hitparade. De band wordt overigens een jaar later, op het tweede Pinkpop festival, uitgescholden voor ‘kapitalisten’ en van het toneel gejaagd met rotte tomaten. Andere Nederlandse hitgevoelige groepen als GOLDEN EARRING, FOCUS, EKSEPTION, GEORGE BAKER SELECTION, TEE-SET en EARTH & FIRE behalen ook succes(jes) in het buitenland. Palingpop-groepen als BZN of de CATS breken door, maar vooral in Nederland.

Ook goed om te weten: De eerste echte Nederlandse Rockplaat verschijnt eigenlijk al in 1960: "Kom Van Dat Dak Af" van PETER (KOELEWIJN) EN ZIJN ROCKETS. En dichter Simon Vinkenoog experimenteert al begin jaren zestig met beat-muziek en 'spoken word'.

Het begin

In Limburg is eind jaren zestig nog niet veel doorgedrongen van de nieuwe popmuziek. Er zijn enkele 'underground-kelders' of hippe jeugdhuizen, maar het merendeel van de jeugd houdt nog gewoon van rock ‘n roll. Journalist Wim Wennekens verzorgt de jongerenpagina ‘NU’ bij De Nieuwe Limburger. Deze pagina is eigenlijk één langgerekte hartekreet: ‘er gebeurt nóóit iets in Limburg’. Hij vindt al snel een medestander in Hans van Beers. Deze oud-onderwijzer wordt directeur van het jongerencentrum Trajectum, dat direct een zeer hippe uitstraling krijgt. Gezamenlijk organiseren zij busreizen naar het westen om optredens van grote popgroepen bij te kunnen wonen. Totdat men bedenkt: laten we zelf eens iets organiseren.

Uitspanning Gulpenberg Panorama, inderdaad gelegen boven op de Gulpenerberg, heeft behoefte zichzelf op de wereldkaart te zetten. Men benadert Wim Wennekens of hij niet een talentenjacht wil organiseren op het terrein bij het café. Dat zal moeten plaatsvinden op Tweede Pinksterdag 1969. Wennekens voelt daar niet veel voor. Hij stelt voor in plaats daarvan een popfestival te organiseren, naar voorbeeld van Monterey-pop en Nederlandse voorlopers in Den Haag en bij Utrecht. Een aantal hippe Limburgse bandjes wordt gevraagd om ‘om niet’ te komen spelen. Wennekens en Van Beers organiseren een gratis varken-aan-het-spit en er zijn gratis appelen beschikbaar voor het publiek. Zo wordt het ook aangekondigd in de plaatselijke krant.

Het evenement wordt ‘Pinknick’ genoemd; vanwege Pinksteren en vanwege VPRO’s Picknick, waar het hippe deel van Limburg toen erg naar op keek. Bijna 10.000 mensen komen erop af; niet alleen popliefhebbers, maar ook opa’s en oma’s met kleinkinderen. En gezinnen met lege boodschappentassen om de appelen in te laden. Het is een groot succes.

Maar de behoefte om eens een echte popgroep naar Limburg te halen, blijft. De progressievere jongerencentra van Limburg hebben slechts kleine zaaltjes en kleine budgetten. Men steekt in 1970 de koppen en de centen bij elkaar, richt de Stichting Buitengewone Producties op, en gaat op zoek naar een buitenlandse popgroep. De enorm populaire zangeres Melanie, bekend van de flowerpower hit ‘Beautiful People’ blijkt te kunnen komen, voor een gage van zesduizend gulden. Maar Melanie zegt af wegens een oorontsteking. De Stichting Buitengewone Producties besluit om dan een tweede aflevering van Pinknick te organiseren. Op een andere lokatie, professioneler georganiseerd en onder een andere naam: Pinkpop.

Op 18 mei 1970 komen in het Geleense Burgemeester Damensportpark tienduizend mensen bijeen om de groepen Live, Livin' Blues, Golden Earring, Opus, Bismarck, Mr. Albert Show, Keef Hartley's Big Band, Dream en de George Baker Selection te bewonderen. Entree: 3,50 (voorverkoop 2,50) Het is zonnig weer.
Voor het geluid bij de optredens wordt een Nijmeegs bedrijf met de ronkende naam ‘Radio Europa’ gevraagd. Op de dag van het festival komt een volkswagenbusje het terrein oprijden waaruit twee zangzuiltjes en wat speakers van de wielerkoers te voorschijn komen. Gelukkig is de Golden Earring bereid hun apparatuur beschikbaar te stellen gedurende het hele festival.
De plaatselijke bevolking reageert geschokt nieuwsgierig. Net als het jaar daarvoor bestaat een deel van het publiek uit burgers die komen kijken naar bloemenmeisjes die de vrije liefde bedrijven met langharig, werkschuw tuig.

De pachter van het horecabedrijf van het sportpark, die het alleenrecht heeft op de verkoop van eten en drinken tijdens het festival, belooft de winst te delen met de organisatie. Na afloop echter zwaait hij Wennekens en Van Beers door het geopende raampje van zijn mercedes vrolijk gedag met de tekst: “Zo jongelui, deze mercedes ga ik maar eens inruilen. Tot volgend jaar, hoop ik.”

De centen zijn ze kwijt, maar een traditie is geboren. Pinkpop staat inmiddels in het Guinness Book of records als langst aaneengesloten lopende popfestival van de wereld.

Tekst, research en reportage: Har Tortike.

A. Ruud van Wersch is een Limburgse amateurfilmer die met grote verbetenheid de Pinkpopfestivals heeft vastgelegd op super 8. In ruil voor pakjes sigaretten (Camel zonder filter) mocht hij backstage. Zo kon hij helemaal vooraan zitten op het nog amateuristische podium en zijn rolletjes volschieten. Dankzij hem is er beeldmateriaal van de eerste 4 Pinkpop-festivals. Hij monteerde zijn materiaal tot een film van een uur en trok daarmee langs de jeugdclubhuizen in het zuiden en oosten. Zo had men daar een leuke avond en zag beroemde sterren. Het geluid voor de films kreeg hij via vrienden die hij met een Uher-bandrecorder - of wat er maar voor handen was - tussen het publiek liet staan.

B. In 1975, op het zesde Pinkpopfestival is ook het Polygoon Journaal aanwezig. Er worden beelden gemaakt voor vertoning in nieuwsbulletins in de bioscopen. Het jaar daarop komt zowel de VARA-televisie als de KRO met 16 MM camera's opnames maken voor een bescheiden televisie-uitzending. In '77 en '78 is niemand geïnteresseerd. Daarna komt KRO's Zomerrock 5 jaar lang opnames maken. Sinds 1994 is er samenwerking tussen NPS (NOS), VPRO en VARA voor registratie van het festival.

Ruud van Wersch filmt trouwens nog steeds. Elk jaar weer, nu op video.