Finale

1) Waarom zong men in de jaren ’30: ‘We gaan naar Rome’? Wat wilde men daar gaan doen?
‘We gaan naar Rome’ slaat op het WK Voetbal van 1934 in Italië, waar Nederland ook aan meedeed. Voor dit tweede Wereldkampioenschap Voetbal ooit had Nederland zich op het nippertje geplaatst. Het enthousiasme voor het WK onder het volk was in deze crisistijden groot. Helaas zouden we Rome niet halen. Bij de eerste wedstrijd in Milaan tegen Zwitserland werd Nederland met 3-2 verslagen en lag Oranje eruit. Toch kon het Nederlands voetbalelftal voortaan rekenen op de steun en sympathie van heel het volk.

2) In de Oudheid was er een legendarische bibliotheek waar praktisch alle kennis ter wereld was opgeslagen. In welke stad was deze bibliotheek gevestigd?
Deze bibliotheek was gevestigd in Alexandrië. De bibliotheek was opgericht in de derde eeuw voor Christus in de hoofdstad van het Grieks-Egyptische Rijk door koning Ptolemeus II. De boekenverzameling was de grootste in het Middellandse Zeegebied en moest daarmee alle naburige koningen overtroeven.
Beroemde geschriften uit de hele wereld werden verzameld. Een populaire methode hiervoor was om binnenlopende schepen in Alexandrië binnenstebuiten te keren en alle geschriften te confisqueren. De eigenaars hadden geluk als ze een afschrift terugkregen, maar vaak konden ze fluiten naar hun boeken.
In de loop der eeuwen raakte de bibliotheek in verval en werd deze een aantal keer verwoest. Wanneer de bibliotheek precies verdween is niet bekend, misschien brachten de lezers hun boeken niet meer terug…?

3) Wat bedoelde men in de Tweede Wereldoorlog met de term ‘Adolfs Nieuwste Papegaai’?
De term ‘Adolfs Nieuwste Papegaai’ stond in de Tweede Wereldoorlog voor het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP). Vanaf zijn oprichting in 1934 had het ANP de reputatie en goede, betrouwbare instelling te zijn. Vrijwel direct na de Duitse inval in Nederland kwam het ANP echter in Duitse handen. Joodse medewerkers werden ontslagen en Engelse en Amerikaanse berichtgeving werd niet meer doorgegeven. In de volksmond werd de instelling toen al bekend als ‘Adolfs Nieuwste Papegaai’. Na de oorlog wist het ANP haar reputatie te redden door een grote zuivering van de organisatie.

4) Waar gaat deze carnavalskraker, een hit uit 1980 van Sjakie Schram, over?
‘Wil je graag een keertje naar de grote stad
Maar ga je liever niet achter het stuur
Ben je al die files op de autobanen zat
Neem dan maar de bus, die is niet duur
Ben je jong of ben je wat bejaard
Reis dan maar gezellig met je …’
Strippenkaart. Dit lied gaat over de invoering van de nationale strippenkaart op 8 mei 1980. Ook bij de invoering van de strippenkaart in 1980 was de kritiek niet van de lucht. De ‘stroppenkaart’ kende geen daluren, en daar was men niet aan gewend. Iedereen, behalve kinderen en ouderen, betaalde hetzelfde tarief. Na de invoering was de strippenkaart echter snel ingeburgerd. Nu we overgaan naar de OV-chipkaart, kunnen sommige mensen er geen afscheid van nemen. Zo ziet u maar weer, alles went.

5) Het prachtige tapijt van Bayeux is wereldberoemd. Welke veldslag is er op dit tapijt afgebeeld?
Op het zeventig meter lange tapijt van Bayeux wordt de Slag bij Hastings in 1066 afgebeeld. Tijdens de slag bij Hastings viel Willem de Veroveraar vanuit Normandië Engeland binnen en versloeg hij de Angelsaksische koning Harold. Dit was het begin van de Normandische kolonisatie van het Britse eilandenrijk.
Het tapijt werd een paar jaar later, waarschijnlijk in 1068, vervaardigd in opdracht van Odo, de halfbroer van Willem, om de slag te memoreren. Het tapijt maakt onderdeel uit van de schat van de kathedraal van Bayeux en heeft vele spannende momenten uit de roerige Franse geschiedenis doorstaan. Het is uitzonderlijk goed bewaard gebleven en vertelt ons veel over de kleding, wapenuitrustingen, eetgewoonten en andere gebruiken uit die tijd.

6) Uit welk verkiezingsprogramma komt dit fragment? Het gaat over de multiculturele samenleving:
‘Het is een ‘plicht ervoor te waken dat bedoelde groepen in onze samenleving niet ten achter gesteld worden en zich kunnen ontplooi¬en naar eigen aard en cultuur. Vooral echter zal verdraagzaamheid ook jegens hen het parool moeten zijn.’
Dit fragment is afkomstig uit het Liberaal Manifest van de VVD uit 1981, die toen nog een voorstander was van het multiculturalisme. Eind jaren tachtig ging de VVD een hele andere koers varen die met name door VVD-leider Frits Bolkestein werd uitgedragen: integratie met behoud van eigen identiteit ging volgens hem juist in tegen een aantal liberale waarden, bijvoorbeeld de scheiding van kerk en staat.

7) Over welk historisch figuur hebben we het hier?
• Hij werd in 1892 geboren in Oostenrijk-Hongarije.
• Hij was een vrouwenverslinder, een van zijn 5 vrouwen heette Jovanka.
• Hij was een aanhanger van het Esperanto.
• Hij werd in de Eerste Wereldoorlog gewond door een Russische kogel.
• Maar… toch werd hij in 1935 lid van het Politbureau van de communistische partij in de Sovjet-Unie.
• Op zijn sterfbed moest hij been missen.
• En hij stierf op 4 mei 1980.
• Hij droeg de titel maarschalk.
• Hij bezat maar liefst 98(!!!) buitenlandse onderscheidingen.
• Hij was verzetsleider in de Eerste en Tweede Wereldoorlog
• Hij was een fanatiek berenjager
• Hij brak in 1948 met de Sovjet-Unie
• Hij was een van de grondleggers van de Organisatie van Niet-gebonden Landen.
• Hij was vanaf 1954 president van Joegoslavië

Het gaat hier over (Maarschalk) Josip Broz Tito, de president van Joegoslavië.

8) Welke vrouwelijke huisarts introduceerde het pessarium als voorbehoedsmiddel in Nederland?
Het pessarium werd door Aletta Jacobs in Nederland als voorbehoedsmiddel geïntroduceerd. Jacobs legde in 1877 en 1878 haar artsexamen af, waarmee ze de eerste vrouwelijke Nederlandse arts werd. Na haar promotie in 1879 ging ze als huisarts werken in Amsterdam, waar ze gratis spreekuren hield, cursussen gaf en het pessarium als voorbehoedmiddel introduceerde. Voorheen werd het pessarium al gebruikt om verzakte baarmoeders te ondersteunen. De uitvinding van het eerste pessarium wordt toegeschreven aan Wilhelm Peter Mensinga, een Duitse arts, in 1882.

9) Wie ziet u op dit filmpje?
Het filmpje toont Keizer Wilhelm II, die na zijn verbanning in 1918 op het Nederlandse Huize Doorn verbleef. Te zien is dat hij zijn linkerarm niet gebruikt, deze was tijdens zijn geboorte onbruikbaar geraakt.

10) Bombardementen op Libië, we zitten er nog midden in. Maar al in 1986 bombardeerde de Amerikaanse marine de Libische hoofdstad Tripoli. Waarop was dit een reactie?
Dit was een reactie op de Libische bomaanslag op de Berlijnse discotheek ‘La Belle’ op 5 april 1986, waarbij ook veel Amerikaanse soldaten gewond raakten. Er vielen 3 doden en 230 gewonden. De aanslag was onderdeel van een serie aanslagen van Libië op westerse doelen, waaronder ook de beroemde aanslag op het Schotse Lockerbie. In tegenstelling tot Lockerbie is de aanslag op de Berlijnse discotheek enigszins uit het collectieve geheugen verdwenen.
Interessant is dat Libië in 2004 beloofde een schadevergoeding te betalen aan nabestaanden van diverse aanslagen, onder andere die op ‘La Belle”.

11) Hoe heette de partijstrijd in de veertiende en vijftiende eeuw die ontbrandde door het kinderloos overlijden van de Hollandse graaf Willem IV?
Deze partijstrijd heette de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De strijd begon als conflict over de opvolging van graaf Willem IV, maar breidde zich al snel uit naar de adel en de steden. De strijd ging om macht, invloed en handelsrechten. Aanhangers wisselden nogal eens van partij, en namen het niet zo nauw met hun overtuigingen. Een verwarrende tijd, voor zowel Hoeken als Kabeljauwen.

12) Vier kabinetten Balkenende zijn er geweest. Toch was hij niet de langstzittende premier van Nederland. Wie was dat wel?
Ruud Lubbers was de langstzittende premier van Nederland. Van 1982 tot 1994, maar liefst 11 jaar en 291 dagen, was Lubbers premier in de kabinetten Lubber I, II en III. Hij is tot nu toe ook de jongste premier van Nederland, Mark Rutte liep deze titel op een paar dagen na mis. Lubbers’ kabinetten stonden onder andere in het teken van grote bezuinigingen (stagflatie), en de controverse rondom de kruisraketten.

Extra vraag: Wie was de Kanalenkoning?
Willem I had ook wel de bijnaam ‘Kanalenkoning’. Tijdens zijn ballingschap in Engeland had Willem I gezien hoe de Engelse economie geprofiteerd had van de aanleg van een betere infrastructuur, onder andere vele kilometers kanaal. Terug in Nederland liet hij onder andere het Noord-Hollands kanaal graven, een van de grootste kanalen ter wereld: 37 meter breed en bijna 6 meter diep.