Dubbeldoelkoe

- Vergroten
- Totaalstal
In 1954 wordt voor het 75 jarig jubileum van het Friesch Rundvee Stamboek een standbeeld onthuld in Leeuwarden. “Us Mem” wordt het beeld genoemd, een standbeeld van een koe. Het is het ideale plaatje van de perfecte Nederlandse zwartbonte koe. Niet al te hoog op de poten, behoorlijke mate van bespiering, rechte rug, volle uier. In Nederland dienen de zwartbonte koeien ook voor de vleesproductie. De grond is te duur om er melkkoeien en vleeskoeien op na te houden en het is een efficiënte oplossing voor het feit dat van de geboren kalfjes slechts ongeveer een kwart het redt tot melkkoe.
Het dubbeldoelideaal is er niet altijd geweest in Nederland, maar is ontstaan eind 19e, begin 20ste eeuw. Daar worden verschillende verklaringen voor gegeven. Natuurhistoricus Bert Theunissen zoekt de verklaring in de angst voor rundertubercolose. De melkkoeien die eind 19e eeuw gefokt zijn lijken de grenzen van hun productieniveau bereikt te hebben. Ze geven wel veel melk, maar zijn in de ogen van veefokkers te kwetsbaar geworden voor ziektes. Er is vervolgens bewust gezocht naar een meer robuuste, meer solide koe. En die koe moet niet al te groot zijn. Anne Oosterbaan, telg uit een vooraanstaande veefokkersfamilie ziet de kleinere koe als een bewust fokdoel van het FRS aan het begin van de 20ste eeuw. “In Friesland werden veel gronden ontgonnen en klaar gemaakt voor landbouw en veeteelt. Maar die grond was veel lichter dan het rijke grasland op de hogere gebieden in de provincie. De koeien zouden onvoldoende voeding vinden voor een goede melkproductie als ze zo groot bleven. Onder druk van de nieuwe stamboekleden van de ontgonnen gebieden heeft het stamboek besloten de koeien kleiner te fokken. Dat was een bewuste keuze, alleen is die beweging doorgeschoten.” Een niet al te grote, solide koe of stier, dat was het schoonheidsideaal. Door steeds de kleinere stieren te kiezen om mee verder te fokken werd de gemiddelde Friese stamboekkoe decimeters kleiner van stuk. Dit heeft grote gevolgen gehad voor de melkproductie.