Het overlijdensbericht van Alfred Nobel (1833-1896) 100 jaar Nobelprijs (2)

Nobels fortuin was zo groot – en zijn erfgenamen belegden het zo gunstig - dat er van zijn erfenis nu nog ieder jaar miljoenen guldens aan prijzengeld kunnen worden uitgekeerd. De prijs bestaat uit een medaille, een oorkonde en negen miljoen Zweedse kronen (ruim 2,3 miljoen gulden).

Nobel had dan ook wel iets goed te maken. Zijn belangrijkste ontdekking, de basis van zijn enorme vermogen, heeft de wereld heel wat ellende heeft bezorgd. Het begon allemaal in de springstoffenfabriek van zijn vader, in de buurt van Stockholm. Daar experimenteerde de jonge Alfred Nobel met explosieven, op zoek naar een veilige manier om nitroglycerine te ontsteken. Bij een van deze experimenten blies hij per ongeluk de hele fabriek op, met daarin vijf mensen. Een van de slachtoffers was zijn eigen broer Emil.

Niet lang daarna ontdekte Nobel toch nog een veilige ontstekingsmethode en een springstof, die vele malen betrouwbaarder was dan de bestaande mogelijkheden: dynamiet. Binnen enkele jaren was dynamiet het meest gebruikte explosief ter wereld.

Op 13 april 1888 overkwam Nobel iets, dat slechts weinigen gegeven is: hij las in de krant zijn eigen overlijdensbericht. Een Franse krant (hij woonde toen in Parijs) had de dood van zijn broer Ludvig verward met die van Alfred Nobel. In de voorbarige necrologie werd Nobel beschreven als een ‘handelaar in de dood’, die dankzij zijn uitvinding van dynamiet rijk werd van het oorlogsleed dat hij de mensheid aandeed. Het bericht kwam hard aan.

Nobel raakte geobsedeerd door de gedachte zijn naam te zuiveren en besloot zijn testament te veranderen. Na verschillende versies riep hij - in de uiteindelijke versie van 1895 - de Nobelprijzen in het leven: voor natuurkunde, scheikunde, geneeskunde, letterkunde en niet te vergeten de vrede. Toch nog een beetje goed gemaakt.

Laura van Hasselt