Het uiteenvallen van een wereldrijk Het einde van de Sovjet-Unie in 1991
Tien jaar geleden werd het einde van de Sovjet-Unie bezegeld in het dorpje Brest in Wit Rusland. Daarvoor in de plaats kwam het GOS, het ‘Gemenebest van Onafhankelijke Staten’. De leiders van drie sovjetrepublieken waren verantwoordelijk voor het einde van het communistische wereldrijk.
Het uiteenvallen van een wereldrijk
In het weekend van 7 en 8 december van 1991 kwamen Boris Jeltsin (Rusland), Leonid Kravtsjoek (Oekraine) en Stanislav Sjoesjkevitsj (Wit-Rusland) bijeen in een jachtverblijf in Brest in Wit-Rusland bij de Poolse grens. Na overleg tekenden ze op 8 december in de Witrussische hoofdstad Minsk de overeenkomst die de basis vormde van het Gemenebest van de Onafhankelijke Staten (GOS).
In de overeenkomst stond dat de drie republieken constateerden ‘dat de Sovjet-Unie als subject van het internationaal recht en de geopolitieke werkelijkheid haar eigen bestaan heeft beëindigd’. Dat betekende het einde van de Sovjet-Unie. De drie ondertekenaars hadden vooraf niet overlegd met president Gorbatsjov.
Over de bijeenkomst in Brest is achteraf veel geschreven. Men was het er over eens dat de deelnemers dronken moesten zijn geweest en in hun overmoed de Sovjet-Unie hadden opgeheven.
Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kwam niet geheel onverwacht. In augustus 1991 was er een coup tegen president Gorbatsjov gepleegd. Die was bedoeld om de Sovjet-Unie bijeen te houden, maar versnelde juist het proces van ontbinding. Na het mislukken van de coup verklaarden allerlei sovjetrepublieken zich onafhankelijk.
Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie was gunstig voor Boris Jeltsin van Rusland. Hij werd de leider van de grootste voormalige sovjetrepubliek. Sjoesjkevitsj, de voormalige leider van Wit-Rusland, daarentegen moet nu rondkomen van een pensioen van $2.11.
Bronnen:
NRC Handelsblad 8 december 2001 ‘De zachte dood van een wereldrijk’ door Hubert Smeets
J.W. Bezemer ‘Het einde van de Sovjetunie’ (Amsterdam, 1992)
