De kraakrellen van 1980 Het koninklijke huis en Amsterdam
- Zoom
- Het Witte Plein
Het huwelijk van Willem-Alexander en Maxima wordt in Amsterdam gevierd. De strenge veiligheidsmaatregelen in het centrum van de hoofdstad zijn niet voor niks. Want de kroning van Beatrix op 30 april 1980 liep behoorlijk uit de hand. De kraakbeweging was militant en goed georganiseerd, onder andere door de gevechten in de Vondelstraat eerder in 1980.
De kraakrellen van 1980
In de vroege ochtend van 3 maart 1980 doorbraken tanks barricades in de Constantijn Huygensstraat. De politie en het leger gebruikte dit extreme middel om een gekraakt pand aan de Vondelstraat te ontruimen.
Een kleine twee maanden later zal Beatrix in Amsterdam tot koningin gekroond worden. Deze plechtigheid is een uitgelezen gelegenheid voor de krakers om de aandacht op zich te richten. De leus werd ‘Geen woning, geen kroning’.
Woningnood was (en is) een groot probleem. De kraakbeweging was in het tweede deel van de jaren zeventig uitgegroeid tot een grote organisatie. Het zwaartepunt lag in Amsterdam. Extreme ontruimingen, zoals in de Vondelstraat, versterkten en radicaliseerden de beweging.
Door middel van affiches werden acties op 30 april 1980 aangekondigd. Politie en justitie begonnen onrustig te worden. Op één van de affiches staat overigens een foto van de rookbom die gegooid werd bij het huwelijk van Beatrix en Claus.
Op de dag van de kroning lopen de zaken zwaar uit de hand. Een groep van een paar duizend mensen vertrok vanaf het monument van de Dokwerker richting Dam. Op de Blauwbrug, bij het Waterlooplein, stuitte de demonstratie op de Mobiele Eenheid (ME). Het was het begin van een ware veldslag.
De demonstranten wisten uiteindelijk na hevige straatgevechten nog dicht bij de Dam te komen. Opvallend was dat een deel van de relschoppers niets met de kraakbeweging te maken hadden en niet uit Amsterdam kwamen. Mensen begonnen soms spontaan mee te vechten.
De kraakbeweging kreeg door de kroningsrellen veel aandacht. Aan de andere kant was het ook zo, dat er een tweedeling zichtbaar werd. Slechts een deel van de krakers wilden de weg van geweld en confrontatie opgaan.
Amsterdam is op 02-02-02 veranderd in een fort. De enige aangekondigde demonstratie is die van het Witte Plein.
Joris Smeets
Bron:
Eric Duivenvoorden ‘Een voet tussen de deur. Geschiedenis van de kraakbeweging [1964-1999]’ (Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam 2000)
