Een Britse militaire campagne in de negentiende eeuw Afghanistan al eeuwen een militair labyrint

In 1838 constateerden de Britten tot hun schrik dat Dost Mohammed, de Afghaanse leider, toenadering zocht tot Rusland. Engeland zag Afghanistan als bufferstaat tegen het de groeiende Russische macht in de regio. Daarom moest Dost Mohammed door een nieuwe pro-Britse leider vervangen worden.

Een Brits-Indiaas leger werd hiertoe vanuit India naar Kabul gestuurd. Na
een lange barre tocht trok dit leger Kabul binnen zonder serieuze militaire
tegenstand te ondervinden. De Britten maakten hun Afghaan tot leider en
daarmee leek de zaak afgehandeld te zijn.

Lokale krijgsheren zagen de nieuwe leider echter niet zo zitten. Het kostte
de Britten meer moeite en manschappen dan ze dachten om de orde te
handhaven. In november 1841 raakten ze de controle over de situatie in Kabul
kwijt. Een deel van het Britse leger was juist de weg van Kabul naar
Jalalabad aan het vrijmaken voor de terugtocht.

Een opstand begon in Kabul onder leiding van de zoon van Dost Mohammed, waar steeds meer Afghaanse krijgsheren aan deelnamen. De Britten waren in
januari 1842 genoodzaakt om Kabul te verlaten. Van dit leger bereikten maar
weinigen Jalalabad. Zelden in de Britse militaire geschiedenis is een van
hun legers zo gedecimeerd.

Van de hoofdmacht van dit leger was de arts William Brydon de enige
Europeaan die het overleefde. Op 13 januari 1842 wankelde hij Jalalabad
binnen. Kou, ziektes, gebrek aan voedsel en aanvallen van Afghanen waren de
oorzaken van de nederlaag. Waarschijnlijk verloren de Britten ongeveer
12.000 man.

Binnen een jaar sloegen de Britten hard terug met een strafexpeditie. Hun
internationale militaire prestige stond op het spel. In september 1842
stonden er al weer twee Britse legers voor Kabul.

Joris Smeets

Bron:
History Today, December 2001 ‘Fighting the Afghans in the 19th century’ by Bruce Collins