Een markante politicus in de jaren zestig en zeventig Luns en het Koninklijke Huis

In 1965 hoorde Luns bij de tegenstanders van het huwelijk tussen Beatrix en Claus, vertelde hij in de biografie ‘De wereld volgens Luns’(1992). Niet vanwege de Duitse afkomst van Claus of vanwege het feit dat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog militair actief was geweest. Het huwelijk werd Beatrix stelligste ontraden, omdat de familie van Claus ‘gezondheidsproblemen’ speelden. Beatrix trok zich niets van de raad aan.

Luns was er verder tegen dat Claus de titel van prins zou krijgen. Hij vond het onverstandig gezien de anti-Duitse stemming in Nederland. Dit voorstel van de minister van Buitenlandse zaken werd niet bijzonder serieus genomen door de ministerraad. Luns wilde ook dat Claus zijn voornaam in George zou veranderen. Claus klonk te Duits en Georg was zijn tweede naam (NRC Handelsblad 25-9-1999).

Enige jaren voor de huwelijksperikelen van Beatrix en Claus had Luns het aan de stok gekregen met prins Bernhard. Luns wilde dat Nieuw-Guinea Nederlands bleef, terwijl de Amerikanen liever zagen dat het aan Indonesië werd gegeven. De onenigheid over het gebied speelde al vanaf 1950. De nieuwe regering van president Kennedy begon er in 1961 werk van te maken.

Op 25 april 1961 ging prins Bernhard op bezoek op het Witte Huis en ging daarmee natuurlijk ver buiten zijn grondwettelijke boekje. Hij mocht zich niet bemoeien met politieke zaken. Een week later stuurde de prins een voorstel naar Kennedy aangaande de problematiek rond Indonesië, het zogenaamde ‘P.B. Proposal’. Nieuw-Guinea was voor Indonesië en Nederland moest zich concentreren op Europa. Hij ging hiermee lijnrecht in tegen het beleid van minister van Buitenlandse Zaken Luns.

Een andere opvallende gebeurtenis in de carrière van Luns in de jaren zestig was een legercoup, die in 1965 zou zijn voorbereid. Luns vertelde in zijn biografie ‘De wereld volgens Luns’ dat hij benaderd was in maart 1965 door vier generaals voor een coup tegen het kabinet Cals. De pers, de politiek en het leger reageerden zeer verschillend op deze ontboezeming. Sommigen meenden dat Luns een handige manier had gevonden om zijn boek te promoten, anderen kwamen met verhalen over nog een couppoging in 1974.

In 1979 kwam een onaangename onthulling over Luns naar boven. Hij zou in zijn studententijd drie jaar lang, tussen 1933 en 1936, lid zijn geweest van de NSB. Luns ontkende het en zie dat het om een misverstand ging. Zijn jongere broer Huib zou hem hebben aangemeld.

Pas 21 jaar later werd bekend dat Luns gelogen had. De weduwe van zijn broer Huib verklaarde dat Joseph zijn jongere broer had gevraagd om een brief te schrijven. Daarin verklaarde Huib dat hij zijn oudere broer had aangemeld. Joseph Luns kon op die manier politiek overleven (Elsevier 27-5-2000).

Joris Smeets

Bronnen:
J.G Kikkert ‘De wereld volgens Luns’ (Het Spectrum, 1992)