De SP is indirect ontstaan uit een splinterpartij van de CPN. In 1964 stapte maoist Daan Monjé (zie foto)uit de communistische partij, nadat de Sovjetunie en China ideologisch gebotst waren. Pijpfitter Monjé was daarna betrokken bij het Marxistisch Leninistisch Centrum Nederland (MLCN), vanaf 1970 met de Kommunistische Eenheidspartij Nederland – marxistisch leninistisch (KEN-ml).

De KEN-ml werd in 1971 de Kommunistiese Partij Nederland. Maar dat klonk niet lekker en dus werd een jaar later in 1972 de naam veranderd in Socialistische Partij. Monjé had zijn sporen verdiend bij een staking in de Rotterdamse haven. Hij blijkt een goede organisator te zijn en wordt een van de drijvende krachten achter de SP.

De arbeider Monjé blijft op de achtergrond in de SP, maar is in feite de ongekroonde koning van de partij. Zijn credo is: vertrouwen is goed, controle is beter. Met het maoisme neemt hij het niet al te nauw, zijn kracht ligt eerder in de praktijk. Andere Tijden zond in september 2001 een portret van de omstreden leider uit.

Ondertussen ontstaat in het Brabantse Oss de meest succesvolle afdeling van de SP. De partij haalt bij de vorige verkiezingen maar liefst 36% van de stemmen. De huidige partijleider van de SP Jan Marijnissen is komt uit Oss. De SP legt op de eigen site vooral de nadruk op de lokale kracht van de partij.

OVT wijdde in december 2001 een vierdelige serie aan het opmerkelijke succes van de SP in Oss. Het is onder andere gebaseerd op het boek ‘Het geheim van Oss. Een geschiedenis van de SP’ (2001) van oud-OVT redacteur Kees Slager. Hij sprak met leden van het eerste uur over het onstaan van de partij.

Uitgangspunt was daarbij de vraag hoe een groepje revolutionairen zo’n succes kon hebben in een plaats die niet werd geplaagd door enige vorm van socialistische traditie.