Vier weken Eerste Wereldoorlog bij /Geschiedenis November WO I-maand

Wanneer in de zomervakantie de karavaan Nederlandse toeristen zuidwaarts trekt op zoek naar de zon, laat de gemiddelde vakantieganger het onaantrekkelijke noorden van Frankrijk graag links liggen. Mocht het toeval willen dat de toerist toch een langere of korte stop in dit gebied inlast, dan is er een redelijke kans dat zo iemand op resten uit de Eerste Wereldoorlog stuit.

Tot voor kort zal de toerist met enige verbazinging naar de Franse, Belgische, Duits en Britse militaire begraafplaatsen of monumenten hebben gekeken. Om dan de weg naar het zuiden te vervolgen, aangezien de Eerste Wereldoorlog nauwelijks in het Nederlandse historische besef is doorgedrongen. Maar de laatste tien jaar is daar een flinke inhaalslag gemaakt.

De Eerste Wereldoorlog is populair in Nederland aan het worden. De strook land in Frankrijk en Zuidwest Belgie, waar het roemruchte Westelijke Front doorheen liep, wordt steeds vaker bezocht door Nederlandse toeristen. De streken waar dit oorlogstoerisme tot leven is gekomen, hebben zich ingesteld op de stroom bezoekers. Een ware toeristenindustrie heeft die gebieden een ander aanzien gegeven, vooral de afgelopen tien jaar.

Aan het Westelijke Front, dat van het zuidwesten van Belgie tot aan Zwitserland liep, leefden miljoenen Franse, Belgische, Britse en Duitse militairen in een eindeloos netwerk van modderige loopgraven.
Honderduizenden van hen kwamen om in bloedige offensieven of stierven aan
ziektes. Het is daarom begrijpelijk dat de ‘Groote Oorlog’ nog een belangrijke rol speelt in landen als Belgie, Frankrijk, Engeland en Duitsland.

Na afloop van de oorlog onstond meteen een vorm van oorlogstoerisme. De Britten bezochten Belgie en Frankrijk om de plaatsen te kunnen zien waar familie en vrienden gesneuveld waren. De Britten onderhouden nog steeds een groot aantal begraafplaatsten in deze twee landen. Dat Nederlanders zich in de Eerste Wereldoorlog zijn gaan interesseren is van recentere datum.

Neem bijvoorbeeld de stad Ieper, waar zich het ‘In Flanders Fields’ Museum bevindt. De meeste bezoekers komen uit Belgie, daarna volgen de Britten. Op een verrassende derde plaats bevinden zich de Nederlanders. Frankrijk ligt vlakbij Ieper en Nederland was in tegenstelling tot Frankrijk neutraal in de Eerste Wereldoorlog. Desondanks is er een groeiende stroom Nederlandse bezoekers op gang gekomen.

Ook in de Nederlandse boekwinkels is te merken dat de Eerste Wereldoorlog aan populariteit wint. Een van de pionierboeken was ‘Velden van weleer’ van Chrisje en Kees Brants. Deze reisgids verscheen voor het eerst in 1993 en beleefde in in 2001 een zesde druk. Het boek is zowel te gebruiken als gids en als leesboek. Het Westelijke Front wordt per gebied besproken, zoals
Verdun, de Somme en Ieper.

Het jaar 2002 lijkt bijna een jubileumjaar, zoveel boeken verschijnen er de laatste tijd. Dat kan volgend jaar nog wat worden, wanneer de Eerste Wereldoorlog op 11 november om 11 uur precies 85 jaar geleden beeindigd werd, de zogenaamde Wapenstilstandsdag, in Belgie bijvoorbeeld nog steeds een officiele feestdag.

De komende vier weken zullen er regelmatig stukken over de Eerste Wereloorlog op /Geschiedenis verschijnen. Daarbij zal voornamelijk aandacht worden besteed aan het Westelijke Front en niet aan al die andere plaatsen op de wereld waar werd gevochten. En aan de neutrale positie van Nederland.

Onderwerpen als de ondergang van Oostenrijk-Hongarije, de revolutie in 1917 in Rusland en de obscure Duits-Engelse oorlog in Oost-Afrika zullen daarom nauwelijks aan bod komen. De Belgische stad Ieper zal daarentegen uitgebreid worden bekeken.

/Geschiedenis zal in novemer in het teken van de ‘Groote Oorlog’ staan, die op 11 november ongetwijfeld weer herdacht wordt op de vele begraafplaatsen langs het front.

Joris Smeets