Divers aanbod online Prijzen voor geschiedenissites

Prix Italia en Europrix.nl

De Prix Italia is een internationale prijs die elk jaar aan diverse radio-, televisieprogramma's en websites prijzen toekent rond verschillende thema's. Namens de Nederlandse Publieke Omroepen werd ondermeer de website ‘De mannen van 63’, over de Elfstedentocht in 1963 genomineerd.

Deze site kreeg ook op de Europrix.nl een eervolle nominatie (in de categorie interactieve vertellingen). De site, gemaakt door de redactie van /Geschiedenis, maakt deze moeilijkste Elfstedentocht bijna voelbaar door de vele verhalen, foto's en het constante gekras van schaatsen op de achtergrond, aldus de jury van Europrix.

Eén van de winnaars van de Prix Italia was de Canadese CBC Archives. De zender heeft het eigen archief eens flink ondersteboven gehaald en biedt de opgedoken audio en video nu overzichtelijke en thematisch op tijdbalken aan. Daardoor krijgt het publiek op deze prachtige site een interessante kijk op historische ontwikkelingen in Canada.

Wie een onderwerp kiest (klik linksboven op Archive Timeline voor een overzicht), bijvoorbeeld ‘Cold War Culture: The Nuclear Fear of the 1950s and 1960s’, krijgt een tijdlijn en een flink aantal reportages in audio en video, duidelijk beschreven, gemaakt in de periode1955-75. De onderwerpen zijn vaak heel Canadees, maar er zijn voldoende internationaal aansprekende onderwerpen, zoals de opkomst en ondergang van de sprinter Ben Johnson.

VGI Innovatieprijs

De VGI, vereniging voor geschiedenis en informatica, heeft dit jaar voor het eerst een innovatieprijs uitgereikt. De vereniging wilde een digitaal project eren dat technisch vernieuwend was, en educatief zinvol.

De winnaar van deze prijs, die vooral uit een eervolle vermelding en een oorkonde bestaat, was De Schatkamer, van het Gemeentearchief van Amsterdam.

Het archief heeft een grote expositie van topstukken in een zeer compacte opstelling gemaakt, en daarbij gezocht naar manieren om de sfeer niet te verstoren en mensen de mogelijkheid te geven een route door de veelheid van stukken te laten lopen, die aansluit bij de eigen interessen.

Dat lukt doordat de informatie bij de stukken in een Handcomputertje is gestopt. Grote uitlegborden ontbreken. Wie binnenkomt bij het archief krijgt zo'n computertje mee en een koptelefoon. Je kiest een vrije route of een themaroute en bekijkt voorwerpen. Bij elk voorwerp staat slechts een nummertje dat ingetikt kan worden op de handcomputer. Dan verschijnen er plaatjes, uitlegteksten, en soms zelfs geluidsfragmenten die het archiefstuk tot leven brengen.

Het is niet allen bijzonder dat voor het eerst (in Nederland) een archief gebruik maakt van handcomputers als rondleiders, maar ook dat er een koppeling is gemaakt met internet. De bezoeker, die aan het begin van de tocht haar e-mailadres heeft opgegeven, kan tijdens het bekijken bij elk stuk aangeven dat zij er thuis meer over wil lezen. Al die verzoeken worden aan het eind van het bezoek in één e-mail samengebracht en gemaild.

De website zelf is ook zeer toegankelijk. Alle stukken zijn digitaal te bekijken, en de extra informatie in foto, tekst en geluid, zelfs film is er op te vragen.

Zo wordt de site zelfs de moeite waard om te bekijken voordat een bezoek gebracht wordt aan het archief. Want, zo stelt de projectleider Ellen Fleurbaay van de Schatkamer terecht, een gedigitaliseerde oorkonde is toch een heel andere belevenis dat het zien van de echte oorkonde, het echte opschrijfboekje of de echte steuntrekkerskaart in de Schatkamer zelf.

Andere VGI genomineerden

Ook Archeos en Cultuurnet waren genomineerd voor de prijs. Archeos, een site over archeologie in Nederland voor 9 tot 13 jarigen, bevat veel tekst, maar is extra aantrekkelijk door een kaart van Nederland waarin je ziet hoe het land veranderd is in loop van de eeuwen.

Bijzondere services zijn de agenda met opgravingen waar schoolklassen welkom zijn en de incidentele webcamprojecten, waarbij live een opgraving gevolgd kan worden. De opgraving van een Romeins schip bij Leidsche Rijn is uitgebreid gedocumenteerd terug te vinden op de site.

Cultuurwijzer noemt zichzelf een exploratorium voor cultuur en geschiedenis. Hart van de site is een zeer groot archief van plaatjes en documenten, opgebouwd uit archieven van ruim 50 instellingen zoals musea, bibliotheken en archieven. Daarnaast bieden ze met enige regelmaat thema's aan (zoals eetcultuur of prenten van Hendrick Goltzius). Rond zo'n thema schrijven veel aangesloten organisatie een stuk met informatie en verwijzingen naar stukken uit hun collectie.

Via de 'aquabrowser' kun je associatief zoeken binnen de verzamelde collecties of binnen de verzamelde documenten. Dit archief biedt een geweldige zoekmachine in het cultureel erfgoed van Nederland, maar zal sommigen, juist door de veelheid en de onsamenhangendheid ervan wellicht tot wanhoop drijven.

De makers zelf hopen niet alleen dat de vele kunstvoorwerpen uit musea en archieven toegankelijk worden, maar zien zich ook graag als culturele reisgids. Wie in Nederland op vakantie gaat zou via de cultuurwijzer op het idee gebracht moeten worden om verborgen schatten in het echt op te sporen. De Agenda levert een prachtige service, hoewel er veel knopjes ingedrukt moeten worden voor een simpele zoekvraag kan worden uitgevoerd.

De eindredacteur van Culutuurwijzer liet de aanwezigen bij de prijsuitreiking een primeur zien. De cultuurwijzer, waarvan al een versie voor middelbare scholieren bestaat, krijgt er een kloon bij, speciaal bedoeld voor kinderen van de lagere school. Deze gaat binnenkort online. Houd de site dus in de gaten.

Nina Meilof