Nieuwe theorie over dood Franse keizer Stierf Napoleon door behang?

Op 16 oktober 2003 werd een stukje antiek behang op een Britse veiling voor 1250 pond verkocht. Dat iemand bereid was een dergelijk absurd hoog bedrag neer te tellen was niet zonder reden. Het stukje behang is hoogstwaarschijnlijk afkomstig uit de ‘laatste’ slaapkamer van Napoleon Bonaparte.

De Franse keizer werd na zijn nederlaag bij Waterloo verbannen naar het eiland St. Helena, waar hij in Longwood House de laatste zes jaar van zijn leven doorbracht. Op 5 mei 1821 stierf hij op 52-jarige leeftijd aan maagkanker.

Niet iedereen had vrede met het roemloze einde van Napoleon. Midden jaren negentig van de 20ste eeuw deed een nieuwe theorie opgang, ondersteund door wetenschappelijk bewijs. Napoleon werd vergiftigd met arsenicum. Dat bleek uit de grote hoeveelheid van het vergif dat ontdekt werd in één van zijn haren.

Twee complottheorieën deden al gauw de ronde. Volgens de eerste zou de vergiftiging van Napoleon geregeld zijn door de Engelse gouverneur van St. Helena, Hudson Lowe, en de Franse graaf Charles de Montholon. Ze wilden voorkomen dat Napoleon naar Frankrijk terug zou keren. Ook de Britse bewaking van de voormalige keizer was een te dure grap.

Een andere complottheorie stelt dat Napoleon vergiftigd werd door één van zijn ondergeschikten. De bedoeling was dat Napoleon zo ziek zou worden dat hij naar Frankrijk terug zou mogen keren.

Door de vondst van het dure stukje behang uit de slaapkamer van Napoleon is de vergiftigingtheorie nieuw leven ingeblazen. Het bevat namelijk een grote hoeveelheid arsenicum. Door de hoge vochtigheid in de slaapkamer zou Napoleon langzaam gifdampen binnen hebben gekregen.

Het stukje behang werd gevonden door een 80-jarige gepensioneerde begrafenisondernemer uit Shropshire, die de oude documenten van zijn grootvader wilde verkopen. Het zat in een envelop met een brief van een zekere Peter Pope, die claimde het in 1825 uit St. Helena te hebben meegenomen. De expert van het veilinghuis meent dat het echt is.

Ook de filmwereld laat zich dit jaar inspireren door het ‘saaie’ einde van Napoleon. In december komt ‘The Emperor’s New Clothes’ uit, en op 30 januari 2004 ‘Monsieur N’. Beide films hebben als uitgangspunt dat Napoleon niet in 1821 op St. Helena stierf, een prachtige nieuwe complottheorie.

In ‘The Emperors New Clothes’ wordt Napoleon een succesvolle groenteman in Parijs, terwijl een dubbelganger op St. Helena de honneurs waarneemt.

Om aan alle onzekerheid een einde te maken, heeft de Franse regering recentelijk laten weten dat het bereid is om DNA-tests te laten doen op de stoffelijke resten van Napoleon, die in Les Invalides liggen.

Joris Smeets

Bronnen:
‘Napoleontic wars’ door Stuart Jeffries (The Guardian, 16-10-2003)
‘Napoleon “may have been poisoned”’ (BBC News, 1 June 2001)

Mogelijke doodsoorzaak Napoleon: vergiftigd behang
Fragment OVT 26 oktober 2003 uur 1 (3 min.)

Dossier Historische Reisverhalen met verhalen over Napoleon