ZDF online op zoek naar ‘unsere Besten’ Wie is de ‘geweldigste’ Duitser?

De 20ste eeuw was een roerige periode in de Duitse geschiedenis. Eerst was het een keizerrijk, daarna volgden in het Interbellum de democratische Weimar Republiek en de nazi’s. Na de Tweede Wereldoorlog viel Duitsland uiteen in een democratie in West-Duitsland en een communistische dictatuur in Oost-Duitsland.

De ZDF meent dat de leiders van het Derde Rijk en de communistische DDR niet in de top 100 thuis horen. De ZDF formuleert het als volgt: ‘Die ZDF-Aktion heißt "Unsere Besten". Bei einer solchen Wahl haben Massenmörder und Verbrecher gegen die Menschlichkeit nichts verloren.’

Dus zullen nazi’s als Hitler, Goebbels, Eichmann en Göring de top 100 zeker niet halen, net als de politieke kopstukken van de DDR als Honecker en Pieck. Bestrijders van Hitler komen daarentegen weer wel in aanmerking voor een plekje in de top 100: verzetsstrijders Hans (1918) en Sophie (1921) Scholl (‘Die Weiße Rose’) en de militair Claus Schenk Graf von Stauffenberg (1907) (die betrokken was bij de mislukte aanslag op Hitler op 20 juli 1944).

De Duitsers kunnen tot 15 september hun stem uitbrengen op hun favoriete Duitser. Dan wordt een top 100 gevormd, die op 7 november op de ZDF te zien zal zijn. De 10 ‘besten’ worden in november uitgebreid behandeld. De slotuitzending is op 28 november.

Op de geweldige site is een animatie te vinden van de gebieden die de ZDF als ‘Duits’ beschouwd. Duitsland is tenslotte een jong land en de vraag is wie er in de eeuwen daarvoor als Duits kunnen worden beschouwd. De 6 landkaartjes tonen de Duitse gebieden rond 955, 1500, 1800, 1815, na WO I en na WO II.

Nederland wordt tijdens de periode van het Heilige Duitse Rijk ook tot het Duitse gebied gerekend. Ook delen van het huidige België, Tsjechië, Polen, Zwitserland, Frankrijk, Italië en Oostenrijk waren ooit Duits.

Om het Duitse publiek een idee te geven wie de ZDF wel Duitse helden vindt, hebben ze een prachtige tijdbalk gemaakt met daarop de namen en geboortejaren tientallen van deze uitverkorenen. Het is een indrukwekkend lijstje, het gaat lastig kiezen worden. Een kleine selectie:

Till Eulenspiegel (1300), Johannes Gutenberg (1397), Martin Luther (1483), Johann Sebastian Bach (1685), Friedrich II, der Große (1712), Johann Wolfgang von Goethe (1749), Otto von Bismarck (1815), Karl Marx (1818), Heinrich Schliemann (1822), Sigmund Freud (1856), Konrad Adenauer (1876) en Albert Einstein (1879).

Net zo boeiend als deze belangrijke historische figuren op de lijst zijn de ontbrekende namen. De pas overleden cineaste Leni Riefenstahl (1902) was te zeer verbonden met de nazi-propaganda van midden jaren dertig om genomineerd te worden.

Maar kunstenaars die de DDR-dictatuur hebben gesteund, zoals Bertold Brecht (1898), kunnen weer wel. Ook de omstreden componist Richard Wagner (1813) en filosoof Friedrich Nietzsche (1844) zijn gewoon door de ZDF genomineerd.

Tamelijk onverwacht is dat zelfs Anne Frank (1929) kans maakt om op de top 100 te komen. Want ze is als Duitse in Frankfurt am Main geboren. In 1933 vluchtte haar familie voor Hitler naar Nederland.

Na Engeland en Duitsland volgt waarschijnlijk ook Nederland met een 'Geweldige Nederlanders' of 'Onze Besten'. Bij de NPS bestaat het plan om een Nederlandse versie te maken.

Joris Smeets