Stem via website, SMS, telefoon of stembonnen Zoektocht naar ‘Grootste Nederlander’ begint

  • 26 april 2004
De Grootste Nederlander (KRO)
Zoom
De Grootste Nederlander (KRO)

Met een persconferentie opende de KRO de zoektocht naar ‘De Grootste Nederlander.’ De aanwezige pers had enige kritiek op deze top-200.

Stem via website, SMS, telefoon of stembonnen

Aan het einde van de vlotte perspresentatie in Amsterdam van het multimediaproject ‘De Grootste Nederlander’ werd het even onrustig. De aanwezige pers kon vragen stellen over de samenstelling van de lijst. De commissie, bestaande uit cultuurhistoricus Herman Pleij, voorzitter van het GGZ Andrée van Es en schrijver Joost Zwagerman, werd in de verdediging gedrongen.

Het is dan ook geen eenvoudige taak om een dergelijke lijst samen te stellen. Naast de zoektocht naar ‘De Grootste Nederlander’ ontstaat onvermijdelijk een discussie over wie er in de top-200 thuishoren. Opmerkelijk is bijvoorbeeld de keuze voor de zeer Franse Lodewijk Napoleon, die enige jaren koning van Nederland was. Andere voor de hand liggende namen ontbreken juist.

Waarom staat prins Claus erbij en prins Bernhard niet? Waarom is de enige Nederlandse paus niet genomineerd? Hoe komt het dat politici als Van Agt en Wiegel het niet gehaald hebben en tijdgenoten Den Uyl en Van Mierlo weer wel? Heeft Rinus van der Lubbe die de Rijksdag in Berlijn in de brand stak geen recht op een plaatsje?

Pleij, Van Es en Zwagerman probeerden daarop duidelijk de maken welke afwegingen ze hadden gemaakt. De Nederlandse paus had niets gepresteerd en prins Bernhard heeft het Lockheed-schandaal achter zijn naam. Van Agt was misschien tot de lijst doorgedrongen als hij zijn carrière als veelbelovende jurist had voortgezet.

Vrouwen zijn met een aantal van 27 sterk in de minderheid vergeleken met de 173 mannen. Andrée van Es kreeg vanzelfsprekend de vraag toegespeeld hoe dat nou kwam. Haar antwoord was dat het nu eenmaal zo was en dat de commissie niet op ‘politiek correcte’ wijze het aantal vrouwen op de lijst wilde vermeerderen.

Waarom heeft de KRO het initiatief genomen om de verkiezing te organiseren? Mediadirecteur Ton Verlind verklaarde het ten eerste ‘gewoon leuk’ te vinden. Verder past het goed bij de KRO, aangezien deze omroep educatie en spiritualiteit hoog in het vaandel heeft. Het is bovendien een typische taak voor de publieke omroep. Ook het McKinsey-rapport over de publiek omroep was een stimulans. Verlind hoopt verder met de uitzendingen de historische trots ‘een beetje te herstellen’ en te voldoen aan de behoefte aan rolmodellen in deze verwarrende tijden.

De KRO heeft grof geschut ingezet om zoveel mogelijk mensen bij de verkiezing te betrekken. De eigen achterban wordt bereikt met de KRO-gids ‘Studio’ (NR 18), de historisch geïnteresseerden met het ‘Historisch Nieuwsblad’ (Mei 2004 NR 4) en het grote publiek met de grootste krant van Nederland, ‘De Telegraaf’ (27 april).

Daarnaast is er bewust gekozen voor laagdrempeligheid door hedendaagse ‘Grote Nederlanders’ als DJ Tiësto, Paul de Leeuw, Leontien Zijlaard-Van Moorsel, Joop van den Ende en Wim Kok ruim baan te geven. De interesse in Vaderlandse geschiedenis in Nederland is immers niet bijzonder groot. Daarom kan het geen kwaad om personen op de lijst te zetten die nog goed in het geheugen liggen, hoewel het nog moeilijk is in te schatten hoe hun prestaties over 10, 25 of 50 jaar zullen worden beoordeeld.

Commissielid Herman Pleij kwam met de theorie dat Nederlanders het niet zo op helden hebben, maar ‘gek zijn op sukkels.’ Als voorbeeld noemde hij marineofficier Jan van Speijk die zich niet wilde overgeven en daarom zijn schip liet ontploffen. Een kleine verkiezing onder de aanwezige pers deed Johan Cruyff verrassend als ‘Grootste Nederlander’ uit de bus komen.

Joris Smeets