Conditioneel was er weinig aan te merken op de eerste generaties naoorlogs schaatsers. Op dat gebied konden ze prima mee met de concurrentie. Waar het aan ontbrak was ‘ijservaring’, vergeleken met Noren, Zweden en Russen konden de Nederlanders maar weinig trainen op natuurijs. De winters waren een stuk milder in Nederland en kunstijsbanen waren er nog niet.

Vanaf 1946 gaan Nederlandse wedstrijdschaatsers daarom in het Noorse Hamar trainen. Het vaste adres in tien jaar lang een boerderij in de buurt van het stadje. Voor de oorlog werd er in het Zwitserse Davos getraind, het idee om de kou op te zoeken bij gebrek aan ijs was dus niet nieuw. De nieuwigheid aan Hamar was dat de serieuze concurrentie daar ook vandaan kwam. Qua schaatsen stelden de Zwitsers immers maar weinig voor, van de Noren konden de Nederlanders nog behoorlijk wat leren.

De Noorse stages waren zinvol voor de schaatsploeg. De belangrijkste twee Europese schaatslanden in de naoorlogse jaren zijn Noorwegen en Nederland, voordat de Russen zich vanaf 1953 serieus in de strijd mengen. De Nederlandse schaatsers winnen rond 1950 medailles op het EK en het WK. Kees Broekman en Wim van der Voort zijn de eerste twee Nederlanders die het podium halen bij een Olympisch schaatstoernooi.

Tien jaar later is er een andere mijlpaal in de Nederlandse schaatshistorie: de bitter koude en bijzonder heroïsche Elfstedentocht van 18 januari 1963. Van de ruim 10.000 startende schaatser haalden er maar 136 de finish in Leeuwarden. Daar stonden koningin Juliana en haar dochter Beatrix de winnaar Reinier Paping op te wachten. Er kwamen zoveel mensen het ijs op, dat het dreigde breken. Het slotakkoord van deze Elfstedentocht had een groot drama kunnen worden.

Niet alleen de barre weersomstandigheden zorgden ervoor dat deze tocht mythische proporties heeft gekregen in veler geheugen. Ook het feit dat de volgende tocht pas in 1985 werd gereden droeg daar aan toe.

Na de eerste Olympische schaatssuccessen volgde het ‘Ard en Keessie’-tijdperk van Ard Schenk en Kees Verkerk. Bij het EK in Deventer in 1966 valt het tweetal voor het eerst op als duo. Ze worden daarna gevolgd bij schaatstoernooien door in oranje gehulde supporters, het zogenaamde Oranjelegioen.

In datzelfde jaar begint voor Nederland een ander nieuw tijdperk, namelijk dat van de ‘jaren zestig.’ In Amsterdam zijn er in maart de rookbommen bij het huwelijk van Beatrix en Claus en in juni de ‘Telegraaf’-rellen (zie ‘Relletjes’-video), waarbij jongeren en stakers gezamenlijk vechten tegen de politie.

Joris Smeets

ARD & KEESSIE:

Zondag 2 januari 2005 laat OVT tussen 11.00 en 12.00u op Radio 1 een documentaire horen over Ard & Keessie.

Maandag 3 januari 2005 zendt de NPS op Nederland 3 van 20.25 tot 21.55u een avondvullend tv-programma uit onder de titel ‘De Avond van Ard & Keessie.’ De herhaling op zaterdag 8 januari gaat NIET door, maar wordt uitgesteld naar 23 of 30 januari. Definitieve herhalingsdatum volgt.

Bronnen:
Andere Tijden: ‘WK Schaatsen’ (3 februari 2004)
‘Elfstedentocht 1963. Een barre tocht’ (speciale VPRO-site)
Persmap ‘De avond van Ard&Keessie’ (NPS)