Finale op maandag 15 november 2004 Wie wordt de ‘Grootste Nederlander’?

Vanaf half oktober bungelen ze machteloos onderaan de top 10, de wereldberoemde schilders Rembrandt van Rijn en Vincent van Gogh. Daarnaast staan Desiderius Erasmus en Anne Frank al weken even kansloos in de top 10. De ‘Grootste Nederlander’ wordt hoogstwaarschijnlijk ook geen voetballer (Johan Cruyff), zeeheld (Michiel de Ruyter) of wetenschapper (Antoni van Leeuwenhoek).

Politieke leiders blijken het populairst in de ‘Grootste Nederlander’-verkiezing, net als in het buitenland. Want in Engeland (Great Britons, 2002) won Winston Churchill en in Duitsland (Unsere Besten, 2003) Konrad Adenauer. Bij de Britten deden koningin Elizabeth I en Oliver Cromwell niet mee in de top 10 om de hoogste plaatsen, in Duitsland kwamen Willy Brandt en Otto von Bismarck niet bijzonder ver.

Maar in Nederland zijn politieke figuren opvallend vaak en hoog vertegenwoordigd in de top 10. Willem van Oranje heeft half oktober even bovenaan gestaan. Daarna nam Willem Drees het over tot Pim Fortuyn de eerste plaats bezette en niet meer afstond. Willem van Oranje bleef op de derde plaats staan.

Pim Fortuyn is zonder twijfel de meest opvallende historische figuur in de top 10, omdat zijn korte maar hevige optreden in de Nederlandse geschiedenis zo recent is. De enige die daar op de Nederlandse, Duitse en Britse lijst in de buurt komt, is prinses Diana, die als derde eindigde bij ‘Great Britons’. Haar publieke leven duurde van haar huwelijk in 1981 met prins Charles tot haar dood door een auto-ongeluk in 1997.

Voetballer Johan Cruyff is een andere ‘Grote Nederlander’ die vrij uniek is in de lijsten. Tussen alle politici, hervormers, wetenschappers, kunstenaars en zeehelden is hij de enige sportman. Bovendien is hij de enige van de dertig Nederlanders, Duitsers en Britten die nog in leven is.

Veel zal er niet meer in de top 10 veranderen, die vanaf begin november stabiel is. Fortuyn of Drees gaat winnen, met Willem van Oranje als enige outsider. De meeste beweging zat er afgelopen weken in de middenmoot: Anne Frank daalde van plaats 4 naar 8, Michiel de Ruyter steeg van 8 naar 5.

Bij de Nederlandse lijst dus waarschijnlijk geen grote verrassingen. In het buitenland ging dat anders. In Engeland werd de tamelijk obscure ingenieur Isambard Kingdom Brunel (1806 - 1859) onverwacht tweede. In Duitsland deed ‘Sozialtheoretiker’ Karl Marx enige tijd mee om de eerst plaats, vooral in het voormalige Oost-Duitsland was hij de grote favoriet.

15 november: ‘De grootste Nederlander’(de finale), Nederland 1, 21.05-23.10u