Ongeduldige burgers namen initiatief Conclaaf versnelde pausverkiezingen

Het waren de burgers van Perugia die in 1216 voor de vorm van pausverkiezingen kozen die bekend zou worden als het conclaaf (cum clave = ‘met sleutel’ in het Latijn). Deze term zou vrij kunnen worden vertaald met ‘achter slot en grendel.’

Door de pauskiezers op te sluiten forceerden de burgers van Perugia een vlottere beslissing. Het overleg kon zich namelijk vele maanden voortslepen. Deze praktische maatregel van de burgers werd echter nog niet meteen ingevoerd.

Rome was in de 13de eeuw overigens nog niet de vaste plaats, waar de pausverkiezingen plaatsvonden. Dat gebeurde pas in 1878.

De verkiezing van de opvolger van paus Clemens IV (1265-1268) leidde tot nog meer burgerinitiatieven. De inwoners van Viterbo hadden bijna twee jaar gewacht op een beslissing van de pauskiezers, voor ze overgingen tot extreme maatregelen.

Het bisschoppelijke paleis werd afgesloten van de buitenwereld, de voedseltoevoer werd verminderd en het dak van de vergaderzaal werd afgebroken. De pauskiezers begrepen na deze overduidelijke hints dat ze meer vaart moesten maken.

Paus Gregorius X (1271-1276) was ook van mening dat de periode tussen de dood van een paus en de verkiezing van zijn opvolger (de ‘sedisvacatio’) korter moest. Het conclaaf werd daarom door deze paus verplicht gesteld. Hij had daarvoor zijn motieven.

Gedurende de ‘sedisvacatio’ is er een machtvacuüm in de katholieke kerk. Tijdens de afwezigheid van een paus voeren de in het College van kardinalen verzamelde pauskiezers gezamenlijk het bewind over de kerk. In deze periode kan het college van kardinalen veel macht naar zich toetrekken ten koste van de paus.

Hoe sneller de opvolging werd geregeld, des te meer invloed behield de nieuwe paus. Niet alleen ongeduldige burgers, maar ook het instituut van het pausschap had dus alle belang bij de verkiezing door middel van het conclaaf.

(bron: website Katholiek Nederland)