Kraken: De Kroning, De stad was van ons, NEON, Vondelstraat en het Oproer Koninginnedag 1980: Geen woning, geen kroning (Themakanaal week 17, 23 t/m 30 april)

Bijna tienduizend man politie, marechaussee en militairen moest voorkomen dat de kroning van koningin Beatrix op 30 april 1980 in Amsterdam uit de hand zou lopen. De binnenstad van Amsterdam was een vesting, er gold een pasjesregeling voor bewoners, scherpschutters waren geposteerd op de daken en het luchtruim boven de stad was verboden gebied.

De kroning moest en zou een zou een eerbiedwaardig feest worden - geen enkele vorm van oproer zou worden getolereerd. Het bevoegd gezag was op voorhand al panisch, want het waren roerige tijden in de hoofdstad. Kraakbeweging en overheid stonden op voet van oorlog met elkaar - het gewelddadige ontruimingsdrama in de Vondelstraat (kompleet met tanks) lag vers in het geheugen.

Binnen de kraakbeweging werden de messen geslepen voor een gedenkwaardig dagje vol aktie en protest. De leus Geen woning, geen kroning gonsde door het land en sprak boekdelen. Amsterdamse krakers hadden sympathisanten van heinde en verre opgeroepen om naar de hoofdstad te komen om de strijd tegen de woningnood kracht bij te zetten.

Het verloop van de dag mag bekend worden verondersteld: een veldslag werd het, met honderden gewonden en miljoenen guldens schade. En met één hele grote verliezer: het gezag.

30 april 1980 ging niet de geschiedenis in als 'de kroning', maar als het kroningsoproer'. De historie van ons koninkrijk zou na deze dag niet meer dezelfde zijn.

Films, documentaires, zeldzaam archiefmateriaal en interviews met betrokkenen schetsen een beeld van een turbulente periode in de na-oorlogse geschiedenis.

PROGRAMMA KONINGINNEDAG (30 april)

De kroning van koningin Beatrix

De integrale uitzending van de kroning van koningin Beatrix op 30 april 1980.

Een koninkrijk voor een huis (engelse versie)

De nooit op televisie uitgezonden documentaire van Derk Sauer, Fons Burger en Bob Visser over de inhuldiging van koningin Beatrix. Een verslag van de rellen in Amsterdam tijdens de kroning.

PROGRAMMA GEEN WONING, GEEN KRONING (week 17, 23 t/m 29 april)

Een Koninkrijk voor een huis (1980). Nooit op televisie uitgezonden documentaire van Derk Sauer, Fons Burger en Bob Visser over de inhuldiging van Beatrix. De VARA besloot de film, gepland voor uitzending begin mei 1980, op het laatste moment niet uit te zenden, vanwege heftige kritiek op de rol van de omroep tijdens de kroningsplechtigheden.

De stad was van ons (1996). Tweedelige documentaire over de geschiedenis van de kraakbeweging tussen 1970 en 1988 van Joost Seelen en Eric Duivenvoorden.

Neon (1980). Twee afleveringen van dit 'anarchistische aktieprogramma voor jongeren' van Bob Visser. Waarin veel aandacht voor krakers, punks, autonomen en subcultuur. In deze afleveringen onder meer: Deelder in Berlijn, Joy Division, de RAF en 'Sla je slag op koninginnedag'.

In een tank kun je niet wonen (1985). Door filmkollektief Dwarsfilm, op super 8-film gedraaid, portret van de kraakbeweging 'van binnenuit'.

Andere Tijden. Reconstructie van de ontruiming in 1980 van de gekraakte panden aan de Vondelstraat: de eerste echt gewelddadige confrontatie tussen krakers en politie, waarbij ook het leger werd ingezet.

Crisis in het gezag. Film van Annegriet Wietsma over ervaringen van politieagenten en M.E.-ers op 30 april 1980.

Het Oproer. Een speciaal voor /Geschiedenis gemaakte collage van zeldzaam materiaal rond het kroningsoproer. Met radiofragmenten, restmateriaal van het NOS-journaal, scannerverkeer van de Amsterdamse politie en markant materiaal uit Het Staatsarchief, het officiële archief van de kraakbeweging. Plus een rondleiding door dat archief met historicus Eric Duivenvoorden, schrijver van het onlangs verschenen boek Het Kroningsoproer - reconstructie van een historisch keerpunt.

Polygoon en Gewe[e]st

Verder de vaste onderdelen: Polygoonjournaals uit week 17 van 1980, 1955 en 1935, en reportages uit veertig jaar Gewe[e]st.