Radiodocumentaire over Solidarnosc bij OVT Polen 1980: journalist Dick Verkijk en de staking in Gdansk
- Zoom
- Lech Walesa
Op 14 augustus 1980 brak de ‘staking der stakingen’ uit op de Lenin-scheepswerf in Gdansk. Nog diezelfde maand gaf het communistische regime toe aan de eisen van de stakers.
Radiodocumentaire over Solidarnosc bij OVT
Journalist Dick Verkijk maakte de succesvolle staking toevallig mee. Hij had er veel moeite voor moeten doen om Polen eind juli 1980 binnen te komen. Zijn belangstelling lag bij politiek. Maar de NOS had er hem op uitgestuurd om reportages te maken over ‘gewone dingen’, zoals Nederlands toerisme op Poolse campings.
Verkijk bezocht slechts één Poolse camping, waar hij geen Nederlandse toeristen kon vinden. Want al gauw merkte hij dat er maatschappelijke onrust was in Polen. Verkijk liet de campings en de toeristen wat ze waren.
Vrienden uit Gdansk konden gesprekken voor hem regelen met Andrzej Gwiazda, oprichter van een onafhankelijke vakbond en Lech Walesa, een ‘interessante arbeider’. Verkijk sprak op 8 augustus met Gwiazda, maar een ontmoeting met Walesa liet hij lopen. Zes dagen later begon op 14 augustus de beroemde staking op de Lenin-scheepswerf in Gdansk.
Stakingsleider bleek Lech Walesa te zijn, de tweede man was Gwiazda. De stakers bleven dag en nacht op de werf. Ze gedroegen zich bijzonder gedisciplineerd. Alcohol was uit den boze. Uit solidariteit met de stakers werd in de hele regio nauwelijks gedronken, erg bijzonder voor Polen.
De onderhandelingen tussen stakers en autoriteiten vonden plaats op de werf. De gesprekken waren door middel van luidsprekers op de hele werf te volgen en werden voor de aanwezige buitenlandse journalisten, waaronder Verkijk, simultaan vertaald.
De staking liep goed af, de Poolse regering stond een onafhankelijke, zelfbesturende vakbond en het recht op staking toe. Het luidde het begin in van het einde van de communistische stelsels in de Sovjet-Unie en Oost-Europa. ‘Van vandaag af is Polen een ander land geworden’, was het commentaar van Verkijk voor het NOS-journaal.
Joris Smeets
OVT 4 en 11 september 2005: Het Spoor terug: Poolse vakbond Solidarnosc
Een compilatie in twee delen van de radiodocumentaire die Verkijk in 1980 heeft gemaakt van de staking in de Leninwerf in het Poolse Gdansk.
Bron:
Dick Verkijk ‘Van pantservuist tot pantservest. Zestig jaar (on)journalistieke ervaringen’ (Uitgeverij Aspekt 1997)
