De ouderjaarsconference van Wim Kan 'Moeder, zijn de oliebollen klaar, het is vanavond immers ouwejaar'
In 1954 vertrouwt Wim Kan zijn producer Wim Ibo toe: ‘Weet je wat ik leuk zou vinden? Een uur op oudejaarsavond in m’n eentje.’ Ibo is dolenthousiast en binnen een paar dagen is het geregeld. De VARA wil van te voren wel de opname kunnen beluisteren, en waar nodig censureren. Heel gebruikelijk in die tijd.
De ouderjaarsconference van Wim Kan
Maar daar wil Kan niets van weten. Hij wenst niet gecensureerd te worden, anders gaat het hele feest niet door. De VARA gaat overstag; voor duizend gulden mag Kan ongecensureerd zijn zegje doen voor de radio.
Op oudejaarsavond van 1954 kan heel Nederland luisteren hoe Wim Kan de meest gerenommeerde politici van die tijd op de hak neemt. Alle zuilen moeten het ontgelden, ook Kans eigen socialistische en die van de VARA. Revolutionair, want 'je eigen nest bevuilen', dat deed je niet in die tijd.
Na de positieve reacties in 1954 volgen meer conferences. In 1958, 1960 en 1963 herhaalt hij zijn kunstje op de radio. Zijn conferences groeien uit tot nationale gebeurtenissen.
Het cabaret dat hij opvoert, krijgt al snel het predikaat 'intellectueel cabaret'. Van de Grote Drie is Wim Kan de meest politiek geëngageerde. Zijn onnavolgbare imitaties van Luns, van Agt en den Uyl worden wereldberoemd in Nederland.
Lange tijd weigert hij op te treden voor de camera. Pas in 1973 maakt hij de overstap naar de televisie. Met zijn oudejaarsconference van 1973 breekt hij meteen alle kijkcijferrecords. In 1976 en 1979 volgen er nog meer, keer op keer succesvol.
Zijn ergste criticus en censurist is hij zelf. Pas nadat hij een uitzending zelf heeft gezien of gehoord, en naar tevredenheid heeft beoordeeld, geeft hij toestemming tot uitzending. De kwaliteit van zijn conferences zit in de perfectie die hij altijd nastreeft.
Des te schrijnender is zijn laatste optreden, de ouderjaarsconference van 1982. Zonder goede voorbereiding, en met als onderwerp van spot een nog onbekend jong kabinet, zet hij een matige prestatie neer. Die wordt bovendien ook nog overschaduwd door Freek de Jonge, die dan met veel succes het concept van de meester heeft overgenomen. Kan zegt achteraf dat het nooit uitgezonden had mogen worden.
Het maakt allemaal niet uit, want zijn fans vergeven het hem onmiddellijk. Wat overblijft zijn steengoede conferences, die nu nog steeds een voorbeeld zijn voor veel cabaretiers. De oudejaarsconference, ooit uitgevonden door Wim Kan, is nu een vast onderdeel van de viering van Oud en Nieuw.
Marl Pluijmen
(Bronnen: www.zwartekat.nl en www.fonos.nl)
