Een reislustig wonderkind uit Salzburg Mozart 250 jaar

Mozart werd in 1756 in Salzburg in Oostenrijk geboren. Zijn vader stimuleerde zijn muzikale aanleg die zich al op jonge leeftijd manifesteerde. Op zijn achtste componeerde Wolfgang zijn eerste symfonie voor de piano.

Vader Leopold, zelf geen onverdienstelijk componist, nam Wolfgang en zijn zus op sleeptouw door Europa. Op een heuse exhibitie-tournee demonstreerde hij de talenten van zijn begaafde kinderen aan de Europese hoven.

De jonge Mozart speelde voor keizerin Marie Theresia in Wenen, voor prins Willem de vijfde in Nederland en voor prinses Carolina van Nassau-Weilburg. Nog voor zijn tiende verjaardag had hij talloze concerten gegeven bij vooraanstaande families in haast iedere Europese hoofdstad.

Het wonderkind speelde piano en viool, schreef symfonieën en sonates, componeerde opera's en gaf in heel Europa concerten. In 1769 werd hij onbetaald concertmeester in het orkest van zijn vader, aan het hof van de aartsbisschop van Salzburg. Onbetaald, omdat hij de reizen met zijn vader wilde voortzetten. In Italië ontwikkelde hij zich verder. Hij ontmoette de paus in Rome, trad solo op en studeerde ondertussen aan de academie van Verona.

De reislust ging niet samen met zijn vaste aanstelling als concertmeester. Na een conflict met de nieuwe aartsbisschop nam Mozart in 1777 ontslag. Vanaf dat moment ging hij, volledig bewust van zijn talent, het onzekere leven van een vrije kunstenaar tegemoet.

Hij ging naar Munchen en Parijs, ditmaal vergezeld door zijn moeder. In Parijs schreef hij 'Les Petits Riens', maar verder bleef het een onproductieve periode.

Na de dood van zijn moeder in 1778 keerde Mozart terug naar Salzburg, waar hij weer aan het bisschoppelijk hof ging werken. Na een paar jaar werd hij ontslagen en vestigde hij zich bij de familie Weber. Hij trouwde de tweede dochter uit het gezin, Constanze. Samen met Constanze kreeg hij zes kinderen, waarvan er vier overleden.

De jaren die hierop volgden waren uiterst productief. Hij schreef zijn belangrijkste opera's, symfonieën en pianoconcerten. Een grote inspiratiebron was de componist Joseph Haydn, aan wie hij zes strijkkwartetten opdroeg.

In zijn tijd genoot Mozart wel waardering, maar hij verdiende maar weinig geld. Althans niet genoeg om zijn (gedwongen) dure levenstijl te kunnen bekostigen. Regelmatig werkte hij zich diep in de schulden. Geldproblemen vormden een rode draad in zijn leven.

Historisch gezien was Mozart een veelzijdig persoon. Zijn kerkelijke muziek was van barokke aard. Maar in de jaren zeventig schreef hij stukken die later voorboden van de Romantiek werden genoemd, zoals de opera 'die Zauberflöte'. Ook voelde Mozart zich aangetrokken tot de idealen van de Verlichting, zo bleek uit zijn lidmaatschap van de vrijmetselaarsloge.

Na veel ziekten en kwalen stierf Mozart op 35-jarige leeftijd. Hij liet een grote muzikale erfenis na. Zijn begrafenis deed overigens anders vermoeden. Er was niemand aanwezig, zelf zijn vrouw niet, die ziek op bed lag. Hij werd in een massagraf begraven. Een muzikaal meesterbrein onwaardig.

Marl Pluijmen