6 juli 1971 – 11 mei 1973 Mr. B. W. (Barend) Biesheuvel

  • 9 december 2005
Zoom

Het kabinet-De Jong had zijn termijn zonder kleerscheuren uitgediend, maar dat wilde nog niet zeggen dat politiek Den Haag er stabieler op was geworden. Vooral de confessionele partijen waren sinds de nacht van Schmelzer nog altijd de weg een beetje kwijt. Op de golven van de woelige jaren zestig waren christelijk-bevlogen linkervleugels ontstaan waarmee geducht rekening moest worden gehouden. Maar nu zonder de grote leiders van weleer om de boel bij elkaar te houden.

6 juli 1971 – 11 mei 1973

Alleen de AR leek iemand in de coulissen te hebben die qua charisma en krachtdadig optreden nog leek te passen in het rijtje Kuyper, Colijn en Schouten.

Barend Biesheuvel had een krachtige kop zoals het een mannenbroeder betaamt, een lengte van bijna twee meter, kon charmant zijn als hij wilde en dwingend als het moest. Volgens de legende werd hij vooral onder huisvrouwen "Mooie Barend" genoemd.

Een karaktervaste zoon uit een gereformeerd boerengeslacht. Opgegroeid in de vette klei van de Houtrakpolder. Via de Christelijke Boeren- en Tuindersbond opgeklommen tot minister van Landbouw in maar liefst drie kabinetten. In die hoedanigheid was hij in Brussel kampioen marathon-vergaderen, waar hij dan tegen het ochtendgloren energiek als altijd de pers te woord stond.

Een man uit één stuk, die als leider van de ARP de tijdgeest aanvankelijk goed leek te verstaan: méégaan op de progressieve golven. Had hij zelf niet deel uitgemaakt van het rooms-rode kabinet-Cals? Hij voert campagne onder het motto 'de ARP, evangelisch radicaal' en gaat als fractieleider tegen het geestverwante kabinet-De Jong tekeer alsof hij tot de oppositie behoort.

Maar met de PvdA regeren wil hij niet. De sociaal-democraten hebben in 1969 een zogeheten anti-KVP resolutie aangenomen, door Biesheuvel geïnterpreteerd als een vijandige daad tegen de hele christendemocratie. Met de zelfverzekerdheid die hem nu eenmaal eigen is gaat Biesheuvel proberen min of meer progressief te regeren in een centrum-rechts kabinet. Daardoor krijgt hij het al snel aan de stok met de 'spijtoptanten' binnen de AR, en daar kan hij niet tegen. Daar kan Barend Biesheuvel helemaal niet tegen.

Met de verhoopte progressieve uitstraling zit het ook niet mee. Hij heeft de net uit de PvdA weggebroken splinter DS70 in de coalitie nodig om een meerderheid te krijgen. Onder leiding van Willem Drees jr. trekken deze 'democratisch socialisten' de boel voortdurend naar rechts met voorstellen tot bezuinigingen en looningrepen. Vooral dit laatste, weet Biesheuvel, staat haaks op de tijdgeest. Zeker naar de mening van de sterke en militante industriebond NVV onder leiding van de gevreesde Arie Groenevelt, die in een handomdraai het hele raderwerk stil kan laten staan.

In zijn pogingen de ministersploeg in nachtenlange zittingen in het gareel te krijgen opereert Biesheuvel niet handig. Als een echte Calvinist 'straft' hij de beide DS70-ministers door juist hun portefeuilles met huizenhoge bezuinigingen op te zadelen. Er is later wel geschreven dat alles heel anders had kunnen gaan als Biesheuvel een beetje meer Lubberiaanse souplesse en wat kortere tenen zou hebben gehad. Maar onder zijn vele voortreffelijke eigenschappen ontbraken nu net deze twee, en met een jaar is hij uitgeregeerd.

Zijn grootste teleurstelling moet dan nog komen. Hoewel de AR een zetel wint, wijst de fractie een nieuw kabinet-Biesheuvel met de VVD af. In een interview tijdens de rust van een Europa-Cupwedstrijd, dus door heel Nederland bekeken, doet de nog altijd demissionaire Biesheuvel gedecideerd een voorspelling. Formateur Burger zal er niet in zal slagen de ARP'ers Boersma en De Gaay Fortman over te halen toe te treden tot een kabinet met de PvdA. De volgende dag maken beide partijprominenten bekend dat dat precies is wat zij gaan doen: zitting nemen in het kabinet-Den Uyl.
Achter de kaarsrechte rug van Biesheuvel, was de verbeelding aan de macht gekomen.

Rudi Boon