Reputatie verzetsheld beschadigd Dichter Jan Campert omgebracht in kamp in WO II?

Het verhaal was in zeer beperkte kring bekend en is ruim zestig jaar na de dood van Campert openbaar geworden. Volgens de onlangs verschenen biografie van Hans Renders over Campert zou de dichter en journalist in het kamp Neuengamme bezweken zijn aan uitputting. De biograaf, die de rol van Campert in het verzet al relativeerde, hoorde pas na de publicatie van zijn boek dat het waarschijnlijk heel anders in elkaar stak.

Oud-verzetsman Gerrit Kleinveld (90) besloot met het verhaal naar buiten te komen naar aanleiding van de biografie van Renders, 'Wie weet slaag ik in de dood. Biografie van Jan Campert.’ Kleinveld wilde zijn mond niet meer houden, nadat er in de biografie geen vraagtekens werden gezet bij de dood van Campert.

Volgens de nieuwe versie van Kleinveld is Campert op 12 januari 1943 door Nederlandse medegevangenen vermoord, aangezien hij landgenoten zou hebben verraden aan de Duitse kampleiding in ruil voor een betere behandeling.

Kleinveld hoorde het verhaal van Jan van der Bork (1909-1987), die blokoudste was in de barak waar Campert ook op 2 december 1942 werd geplaatst. In het kamp bepaalde een illegale organisatie van politieke gevangenen, veelal communisten, de gedragscode.

Campert weigerde zich aan te passen en gaf volgende Van der Bork zelfs de namen van de leiders van de illegale organisatie, de ‘geheime kampraad’, door aan de Duitsers. Daarop werd besloten om hem op een onopvallende manier te doden.

Zekerheid over deze nieuwe versie van de dood van Campert zal er nooit zijn, maar deskundigen als zijn biograaf Renders en Hans Blom van het NIOD achtten de moord aannemelijk. In de NRC (18/19-2-05) noemt Blom dit soort liquidaties binnen het verzet één van de laatste taboes van de Tweede Wereldoorlog.

Renders en Blom zijn het echter niet eens over de motieven van Campert. Renders noemt het ‘een handelswijze om te overleven’ en dus geen verraad. Blom meent dat Campert door niemand gedwongen is de informatie aan de Duitsers door te geven en dat het dus verraad is (Volkskrant 21-2-05).

In een reactie in OVT (20-2-05) zegt Renders dat hij tijdens het schrijven van de biografie van Campert al het gevoel had dat niet alles boven water was gekomen. Renders hoorde allerlei roddels over Campert, ontdekte dat er documenten over Campert waren verdonkermaand en werd zelfs gebeld door mensen die hem de vreselijkste verhalen over Campert vertelden.

Joris Smeets