‘Onschuldige’ stad en symbool Doel bombardement Dresden in 1945

Werd Dresden door de Geallieerden uit wraak gebombardeerd, om de bevolking zwaar te treffen? Of vernietigden ze een strategisch doel, om de industriële, militaire en logistieke bedrijvigheid lam te leggen? Door een boek van de Britse historicus Fredrick Taylor (geboren in 1945) is de discussie tijdens de 60-jarige herdenking weer op scherp komen te staan.

Taylor heeft nieuw archiefonderzoek gedaan en komt tot de conclusie dat de aanval een strategisch doel diende. Dresden was een prachtige cultuurstad, maar tegelijkertijd een militair centrum waar wapens werden gefabriceerd en waar belangrijke spoorlijnen doorheen liepen.

Hij meent verder dat het bombardement bedoeld was om chaos te veroorzaken en de Russische bondgenoten aan het Oostfront te ontlasten. De conclusie van zijn boek ‘Dresden’ is dan ook dat de Brits-Amerikaanse aanval verdedigbaar is.

Die mening wordt niet door iedereen gedeeld. Taylor ondervond dat aan den lijve tijdens een discussie met de Duitse historicus Jorg Friedrich in Berlijn op 21 januari. Friedrich ging vol in de aanval en liet weinig heel van de stelling van Taylor. Hij stelde dat Dresden absoluut geen strategisch centrum was in februari 1945, dat het platgooien van de stad militair zinloos was.

Friedrich is de auteur van ’De Brand. De geallieerde bombardementen op Duitsland, 1940-1945’. Dat boek is een opsomming van de systematische aanvallen op vele Duitse steden en dorpen, waarbij naar schatting ruim een half miljoen mensen werden gedood.

De boodschap van ‘De Brand’ van Friedrich is voor veel Duitsers aangenamer dan van ‘Dresden’ van Taylor. In het eerste boek worden de Duitsers in Dresden als slachtoffer voorgesteld, in het tweede als militair doel.

Dresden is niet de enige Duitse stad die het zwaar heeft te verduren gehad in de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog werd Dresden in de DDR echter tot het symbool van de verschrikkingen van de oorlog gemaakt en als ‘onschuldige’ stad gepresenteerd, die door de wraakzuchtige willekeur van de Anglo-Amerikaanse legerleiding ten onder was gegaan

Het verwoeste centrum werd als herinnering aan het bombardement in stand gelaten. Om het effect te vergroten werd een aantal gebouwen dat nog overeind stond omver gewerkt of opgeblazen.

Ook boeken hebben Dresden tot een symbolische stad gemaakt. In Nederland is de boodschap van het ‘onschuldige’ Dresden opgepikt door de schrijver Harry Mulisch. ‘Het stenen bruidbed’ (1959) gaat over een Geallieerde piloot die Dresden heeft gebombardeerd in 1945. De piloot keert na elf jaar terug naar de stad voor een tandartsencongres en schrikt van wat hij daar aan heeft helpen richten.

Een andere literaire klassieker over het bombardement is ‘Slaugtherhouse-Five. Or, the Children's Crusade, A Duty-Dance with Death’ (1969) van Kurt Vonnegut. Hij was als Amerikaanse krijgsgevangene in Dresden tijdens het bombardement.

Joris Smeets

Bronnen:
OVT: ‘Doel van bombardement van Dresden in februari 1945’ Fragment OVT 13 februari 2005 uur 1 (23 min.)
‘Duits-Engelse Historikerstreit’ (Duitslandweb)