Van ‘Atoms for Peace’ naar Tsjernobyl Kernenergie in Nederland
In 1953 verkondigde president Eisenhouwer van de VS een stralende toekomst voor kernenergie. Uit de ramp met de Russische kerncentrale Tsjernobyl in 1986 bleek de keerzijde van het verhaal.
Van ‘Atoms for Peace’ naar Tsjernobyl
‘The atomic age has moved forward at such a pace that every citizen of the world should have some comprehension, at least in comparative terms, of the extent of this development, of the utmost significance to every one of us’, stelde Eisenhouwer in zijn toespraak voor de Verenigde Naties.
Tegenover het negatieve militaire gebruik van atoomkracht in de vorm van atoombommen stelde de president het positieve vreedzame gebruik van kernenergie. ‘The United States knows that peaceful power from atomic energy is no dream of the future. The capability, already proved, is here today.’
Tot de pioniers van de atoomenergie behoorden Noorwegen en Nederland. Beide landen hadden na de oorlog de krachten gebundeld en bouwden bij Oslo een reactor. Men ziet het als een manier om minder afhankelijk te worden van energiebronnen die ingevoerd moeten worden. Dat zulke landen tot zo een prestatie in staat zijn, geeft te denken.
Het lijkt de Verenigde Staten daarom beter om, wanneer ze de verspreiding van deze kennis niet kunnen stoppen, zoveel mogelijk controle te houden op het gebruik van kernenergie. Het Atoms for Peace Program dat Eisenhower in werking stelt, geeft landen de kans splijtstof te huren, mits ze toezeggen dat ze die alleen zullen gebruiken voor vreedzame doeleinden.
Het vertrouwen van de Nederlandse bevolking in kernenergie is in 1957 te zien bij de tentoonstelling ‘Het Atoom’, die op vlieghaven Schiphol gehouden wordt. Overheid en bedrijfsleven willen de Nederlandse bevolking graag voorlichten over de nieuwe energiebron.
In 1969 wordt de eerste kerncentrale in Nederland in het Gelderse Dodewaard geopend. Alleen de lokale vissers protesteren, omdat hun viswater ten behoeve van de kerncentrale zal worden afgesloten van de Waal. Voor de rest blijft het rustig.
Eind jaren zeventig krijgt het image van de kerncentrale een deuk. In 1979 lekt een kerncentrale in de buurt van Harrisburg, Pennsylvania radioactieve stoffen. De schade blijft beperkt tot de naaste omgeving van Three Mile Island.
In 1986 gaat het voor het eerst echt mis met een kerncentrale. In de Sovjet-Unie gebeurt een groot ongeluk met de kerncentrale Tsjernobyl, ten noorden van de stad Kiev. Ook vreedzame atoomenergie kan grote schade aanrichten.
