Indianen, Afrikanen, Europeanen, Hindoestanen, Chinezen en Javanen Koloniale tijd in Suriname bracht verscheidenheid aan culturen
In 1613 deden Nederlanders een eerste mislukte poging Suriname te koloniseren. Een tweede poging was succesvoller. Van 1667 tot 1975 bleef het land een Nederlandse kolonie, waar mensen uit de hele wereld, vaak gedwongen, een thuis vonden.
Indianen, Afrikanen, Europeanen, Hindoestanen, Chinezen en Javanen
Suriname werd in 1499 door Europeanen ontdekt. In 1593 werd het gebied door de Spanjaarden in bezit genomen, maar al snel weer verlaten. In 1613 probeerden Zeeuwse ontdekkingsreizigers dit eveneens tevergeefs.
De Nederlanders staakten hun activiteiten en trokken naar Brazilië. In Suriname werden ondertussen nieuwe kolonisatiepogingen ondernomen door de Engelsen en de Fransen. Ook die mislukten.
Pas rond 1651 slaagden de Engelsen erin een volksplanting te stichten onder leiding van lord Parham. Dankzij hun kennis en kapitaal kon Suriname van handelspost veranderen in een landbouwgebied. Deze volksplanting steunde bijna geheel op de arbeid van tot slaaf gemaakte Afrikanen.
De Zeeuw Abraham Crijnssen veroverde in 1667 Suriname op de Engelsen (Vrede van Breda). De Engelsen stonden in 1667 Suriname af aan de Nederlanders, in ruil voor Nieuw Amsterdam (huidige New York). De Nederlanders voerden er vanaf 1667 een strak bewind.
Het gezag over Suriname kwam in handen van het Gewest Zeeland en de West-Indische Compagnie. Na een langdurige ruzie tussen Zeeland en de Staten-Generaal over de vraag wie het oppergezag in de kolonie had, werd in 1682 besloten de kolonie over te dragen aan de West Indische Compangie (WIC).
De in versukkeling geraakte WIC verkocht daarop eenderde aan de stad Amsterdam en eenderde aandeel aan de familie Van Aerssen van Sommelsdijk. Van 1683 tot 1795 vormden zij tezamen de ‘Geoctroyeerde Sociëteit van Suriname’.
Cornelis van Aerssen werd de eerste gouverneur van Suriname. Hij zette zich in voor de vergroting van het aantal plantages. De Surinaamse koffie en suiker werden op de Nederlandse markt verkocht.
In het derde kwart van de achttiende eeuw kregen de problemen in Europa en in de Nederlanden hun weerslag op de ontwikkeling van Suriname. De revolutie in Frankrijk, de macht van de patriotten in Nederland en de opmars van Napoleon, leidden er toe dat de Sociëteit werd ontbonden. Suriname werd aan haar lot overgelaten.
Engeland greep haar kans en ontfermde zich tussen 1799-1802 en 1804-1816 over Suriname om te voorkomen dat het land net als Nederland in handen van aartsrivaal Frankrijk zou vallen. Na de Napoleontische tijd werden de Nederlanden permanent een koninkrijk. Suriname kwam met de grondwetten van 1814 en 1815 onder het gezag van de Oranje koning.
Suriname herbergt een grote verscheidenheid aan culturen. Dit is voornamelijk te danken aan het slavernijverleden. De Indianen zijn de oorspronkelijke bewoners van Suriname. De blanke kolonisatoren brengen inwoners uit allerlei Afrikaanse landen als slaaf naar de plantages. Naast deze blanken en Afrikanen bestaat de Surinaamse bevolking ook uit Chinezen, Hindoestanen en Javanen.
In 1863 wordt namelijk de slavernij in Suriname afgeschaft. Het werk op de plantages moet gedaan worden. Daarom worden er al vanaf 1853 vanuit Azië groepjes Chinezen als contractarbeider geworven. De overheid voert ook Brits-Indiers (Hindoestanen) naar Suriname en Javanen.
In 1863 wordt de slavernij in Suriname afgeschaft en in 1873 worden de ex-plantageslaven echt vrij. In dat jaar vervalt hun verplichting om jaarlijks een arbeidscontract met een plantage-eigenaar af te sluiten. Het zou tot 1975 duren voordat Suriname haar echte vrijheid zou verkrijgen.
Renate Ammerlaan
Bronnen:
Over ‘natuurgenooten’ en ‘onwillige honden’, P.D. Gomes
Wij slaven van Suriname, A. de Kom
OVT heeft in 1992 een elfdelige documentaire-serie over de geschiedenis van Suriname uitgezonden: "Wi egi san", ofwel: "Ons eigen ding". Deze serie is nog steeds op cassette te bestellen bij de publieksservice van de VPRO: publiek@vpro.nl (35 euro).
