Themakanaal: ‘De Dodengang’ (Belgen in WO I) WO I: De laatste veteranen van WO I

Ze zijn allemaal ruim in de 100, ze zijn geboren in 1900 of daarvoor. Ze hebben de hele twintigste eeuw meegemaakt en werden als jongemannen naar het front gestuurd. De oudste van de zes werd geboren in juni 1896.

Deze Alfred Anderson nam al in 1914 dienst in het Britse leger. Samen met een aantal klasgenoten meldde hij zich vrijwillig aan. Nadat zijn moeder had gehoord dat hij dienst had genomen, gaf ze hem een bijbel mee. Die bijbel heeft Anderson nog steeds.

Anderson werd naar het Westelijke Front in Frankrijk gestuurd, raakte gewond en keerde terug naar Engeland.

Kort voordat hij gewond was geraakt, was een vriend van hem gesneuveld. Anderson ging naar de familie van deze vriend om ze te condoleren. Maar ze weigerden hem binnen te laten, omdat Anderson het had overleefd. ‘You’re here and he’s no’, kwam het verwijt.

De zes verhalen van de veteranen op de BBC site gaan ook over het leven in de loopgraven, bijvoorbeeld over de strijd tegen de luizen en ratten (‘Rats as big as cats’).

In 1999 waren de laatste overlevende Belgische veteranen onderwerp van de film ‘De Dodengang’ van John Appel. Hij wist vijf Belgen van rond de 100 te vinden, die hun verhaal vertelden voor de camera.

Met één van de veteranen keerde hij terug naar de plaats, waar Henri tijdens de ‘Groote Oorlog’ in de loopgraaf had gezeten. Appel filmde hoe Henri voor het eerst sinds tachtig jaar weer naar deze plaats terugkeerde.

Bij het monteren van ‘De Dodengang raakte Appel ontevreden over deze scène. “Het was gewoon onlogisch dat Henri na 80 jaar voor het eerst terugging naar De Dodengang. Waarom had hij dat niet eerder gedaan, nog goed ter been? Dit was typisch een door een regisseur bedachte scène.”

“Bij het monteren betrapte ik mijzelf er op dat zelfs bij een zo naturel mogelijke manier van draaien de verleiding groot is de scènes in beeld te brengen zoals je ze zelf graag zou zien. Eruit dus met de scène!”

Joris Smeets

Op 11-11-05 (Wapenstilstandsdag) is de programmering van het Themakanaal gewijd aan de Eerste Wereldoorlog. Ook ‘De Dodengang’ staat ook op het programma.