Strengere regels in Nationaal Archief Nederlandse archieven wapenen zich tegen misbruik.
De Nederlandse archiefinstellingen doen er alles aan om meer publiek binnen te halen naast de professionele historici en geschiedenisstudenten. Het Nationaal Archief in Den Haag bijvoorbeeld is sinds een grote verbouwing aanzienlijk publieksvriendelijker geworden. Want: ‘Doelstelling van het Nationaal Archief is de rijke collectie uit 1000 jaar Nederlandse geschiedenis onder handbereik van alle Nederlanders te brengen.’ Maar dat levert ook nadelen op. “Mensen die kwaad willen, moeten we het zo moeilijk mogelijk maken”, aldus Suzanne Barbier van het Nationaal Archief. Strengere regels, dus.
Strengere regels in Nationaal Archief
Geschiedenis is hot en hip. Op televisie met programma’s als Andere Tijden, Villa Historica en Verre Verwanten. Op internet, zoals deze site van de Publieke Omroep. In de boekwinkel, die extra kasten moeten aanslepen om alle nieuwe historische titels te bergen. Bij politici, die een pleidooi houden voor een Huis van de Geschiedenis. Of als een uitje voor de hele familie, zoals met de Week van de Geschiedenis, waaraan dit jaar ruim 400 instellingen in het hele land meedoen. Geschiedenis is overal.
Toch is meer publieke belangstelling niet alleen maar goed nieuws. Dat weten ze nu ook bij het Nationaal Archief. Indien mensen zonder archiefervaring met oude documenten werken, kan er snel iets mis gaan. Koffie, die per ongeluk over een document uit de achttiende eeuw stroomt en onherstelbare schade veroorzaakt. Het terugduwen van iets unieks en vooral ouds in een archiefmap, zodat er vouwen inkomen. Of, en dat is het ergst, mensen die spullen mee naar huis nemen. Alhoewel dat laatste ook – misschien wel juist – door ervaren archiefbezoekers wordt gedaan: ordinair jatten.
Barbier: “We kunnen niet zeggen hoeveel er bij ons uit de studiezaal wordt gestolen, omdat onze collectie zo enorm groot is. We missen niet snel iets. Maar van een jaar of wat geleden weten we dat er belangstelling is voor VOC-obligaties, die op de zwarte markt voor enorme bedragen worden verkocht. Of oude postzegels, die van enveloppen worden gehaald. Die worden soms zomaar meegenomen.” Er worden bedragen genoemd van soms wel duizenden euro’s! In maart dit jaar kondigde het Archiefforum daarom een breed onderzoek aan naar de beveiliging van archiefstukken in Nederland.
Maar er gebeurt meer. “Sinds 1 augustus”, aldus Barbier, “worden onze huisregels extra benadrukt. Dat is vooral voor die bezoekers, die hiervan niet goed op de hoogte waren. We hebben veel nieuwe bezoekers en die komen soms met koffie de studiezaal in, telefoneren en er verdwijnt dus wel eens wat. En daarom leggen we die regels opnieuw goed uit.”
Er is nu zelfs de regel dat een blocnote niet groter mag zijn dan A5-formaat. Waar is dat dan goed voor?
Barbier: “Omdat veel documenten op A4-formaat zijn en die stop je makkelijk weg in zo’n blocnote. Iemand moet nu op zijn minst iets vouwen om het te stelen. Maar dan hebben we altijd nog onze camera’s en een bewaker bij de ingang. We hopen dat iedereen zich dat nu goed realiseert. Het hoort helaas bij deze tijd van veiligheid.”
En dan nog zijn er geen garanties, zoals een archivaris schreef: ‘Tussen al die duizenden bezoekers die we jaarlijks bij archiefdiensten verwerken, zit nu eenmaal hetzelfde soort type dat op een ochtend wakker wordt en besluit om een schilderij in het Rijksmuseum te gaan beschadigen.'