De Amsterdamse burgemeesters van de 20e eeuw:

1891 - 1901: Sjoerd Vening Meinesz (1833-1909) - Liberaal
Jurist van Friese afkomst. Stijf en regentesk maar steunt zijn wethouder Treub die telefoon, gasvoorziening, waterleidingbedrijf en tram in handen van de gemeente brengt. Doorzijn sarcasme heeft hij de bijnaam 'Vinnige Manus'.

1901 - 1910: Wilhelmus Frederik van Leeuwen (1860-1930) - Liberaal
Geboren in Surabaja. Harde werker en krachtig bestuurder. Krijgt te maken met stadsuitbreiding, cityvorming en een explosieve groei van het gemeentelijk apparaat.

1910 - 1915: Antonie baron Röell (1864-1940) - Liberaal
Een Bourgondische on-Amsterdamse landjonker, houdt niet van politiek maar wel van decorum. Krijgt vooral te maken met rustige stadsuitbreiding.

1915 - 1921: Jan Willem Cornelis Tellegen (1859-1921) - VDB
Erg betrokken bij volkshuisvesting. Geeft niet om status. Wordt door de Eerste Wereldoorlog geconfronteerd met werkeloosheid en hongeroproeren. Betrokken bij de bouw van de Transvaalbuurt en de Spaarndammerbuurt.

1921 - 1941: Willem de Vlugt (1872-1945) - ARP
Langstzittende burgemeester na 1795. Geen chique achtergrond (aannemer, zoon van scheepstimmerman), maar had genoeg te besteden door zijn betrokkenheid van de bouw van de Bijenkorf. Zie ook het reclamefilmpje van de bijenkorf waarin de burgemeester ook een rol speelt! Met scepsis begroet door de gemeenteraad maar wordt al snel populair. Lost eindelijk de 'paleis-raadhuis kwestie' op en staat het paleis (ex-stadhuis) op de Dam af aan het Rijk in ruil voor 10 miljoen gulden voor de bouw van een nieuw stadhuis.

1941 - 1945: Edward Voûte (1887-1950) - NSB
Geen NSB-lid, maar wel opportunistisch aanhanger van de Nieuwe Orde. Hij was geen felle antisemiet maar voerde wel braaf alle maatregelen van de Duitsers uit. Na de oorlog is hij veroordeeld tot drie jaar cel.

1945 - 1946: Feike de Boer (1892-1976) - LSP
Zat samen met Willem Drees in het gijzelaarskamp Sint Michielsgestel. Werd benoemd als interim- burgemeester, om puin te ruimen na de oorlog. Hij was een doener, nuchter en had lak aan status.

1946 - 1957: Arnold Jan d'Ailly (1902-1967) - PvdA
De 'aardigste' burgemeester van Amsterdam. Erg populair onder de bevolking. Hij was dol op feesten en publiciteit en was charmant en voor iedereen toegankelijk. Bekijk het filmpje waarin hij aanwezig is bij het 500 jarig bestaan van de Kalverstraat. Hij was weinig op het stadhuis te vinden en zat veel in het buitenland, zijn bijnaam was dan ook; burgemeester D'Ailleurs.

1957 - 1967: Gijs van Hall (1904-1977) - PvdA
Uit een Amsterdams regentengeslacht. Taai onderhandelaar en sociaal bevlogen. Hij krijgt de bouw van de IJtunnel voor elkaar en het begin van de bouw van de Bijlmer. Hij weet zich alleen geen raad met de provobeweging en de rellen bij het huwelijk van Beatrix en Claus en het Telegraafoproer. Hij had de politie niet in de hand.

1967 - 1977: Ivo Samkalden (1912-1995) - PvdA
Zijn grote trots is de bouw van de Bijlmer, die alleen snel verloedert. Hij laat de politie keihard optreden de Maagdenhuisbezetting. En de Nieuwmarktactivisten (zie fimpje).

1977 - 1983: Wim Polak (1924-1999) - PvdA
Verkozen tot de beste burgemeester. Vredelievend en tactisch onderhandelaar. Treedt op tegen huizenspeculatie en krijgt veel te maken met krakers, zoals de krakersrellen in de Vondelstraat en bij de kroning van Beatrix in 1980. Hij haat het inzetten van de politie maar voelt zich er toch vaak toe gedwongen door de militante kraakbeweging. Bekijk de Andere Tijden aflevering over de rellen in de Vondelstraat.

1983 - 1994: Ed van Thijn (1934) - PvdA
'Kroonprins van Den Uyl'. Zeer sociaal bevlogen, maar matig bestuurder. Krijgt te maken met heftige kraakbeweging en reageert daadkrachtig op de Bijlmerramp in 1992.

1994 - 2001: Schelto Patijn (1936) - PvdA
Populair als 'burgervader' in rustige jaren, hij komt uit een Haagse burgemeestersgeslacht maar raakt onverwacht snel ingeburgerd. Hij ijvert voor het herstel van normen en waarden.

Bron: Ons Amsterdam november/december 2006.