Oprichting van Bescherming Bevolking ‘Atoomgevaar? Dan zeker BB!’

Om de bevolking te beschermen wordt in het begin van de jaren vijftig de ‘Bescherming Bevolking’ opgericht, een van oorsprong civiele verdedigingsorganisatie. De BB gaat zich naar Engels voorbeeld voornamelijk bezig houden met rampenbestrijding en voorlichting.

Burgers worden opgeroepen waakzaam te zijn en zich aan te melden bij de BB. De organisatie draait voornamelijk op deze vrijwilligers die worden opgeleid tot ‘mensenredders’. Branden blussen, opsporen van mensen in beschadigde gebouwen en het opvangen van slachtoffers zijn zoal de zaken waarin de vrijwilligers worden geschoold.

Als in de jaren vijftig de dreiging van een atoomaanval toeneemt, neemt de BB ook de taak op zich de bevolking daar over te informeren. De brochure ‘Leidraad voor de bescherming tegen atoomgevaar’ is een voorbeeld van een van de voorlichtingsbrochures. Het boekje beschrijft de gevolgen van de explosie van een atoomboom. Opvallend is het optimistische uitgangspunt: ‘In een Europese stad met een goed werkend waarschuwingssysteem en met een burgerbevolking, die – na een luchtalarm – zo snel mogelijk dekking zoekt in schuilplaatsen, die reeds in vredestijd zijn voorbereid, kan het aantal slachtoffers sterk worden beperkt.’ De achterliggende gedachte achter dit optimisme is het feit dat men ervan overtuigd is dat Nederland te onbelangrijk is. De sterkste bommen zullen hier niet gebruikt worden, zo denkt men.

De burger wordt geschoold in wat te doen bij een aanval: evacuatie, snel dekking vinden en bestrijding van een mogelijke uitbreiding van de ramp.

In het begin van de jaren zestig komt er een nieuwe brochure uit: ‘Bescherm u zelf. Handleiding voor individuele-, gezins- en groepsbescherming’. Naast tips over verkeersveiligheid voor kind, eerste hulp en veiligheid in huis komt ook het gevaar van kernwapens uitgebreid aan de orde. Maar de strekking blijft geruststellend. Met de juiste voorzorgsmaatregelen als zeep, plakband en wat zandzakken zal het vast wel meevallen met de gevaren.

Het hoogtepunt in de voorlichting wordt bereikt aan het eind van 1961. Eerst verschijnt in oktober 1961 een pakket met de titel ‘Wenken voor de bescherming van uw gezin en uzelf’. De wenken roepen de burgers op zich zelfredzaamheid aan te wenden. In deze brochure probeert de overheid de burgers te overtuigen van het nut van drie A’s: Afstand, Afscherming en Afwachten. Afstand betekent dat je zo ver mogelijk van muren en dak moet blijven. Afscherming houdt in dat er voor gezorgd moet worden dat er zo veel mogelijk materiaal moet zijn tussen de buitenlucht en de mens. Hoe dit praktisch georganiseerd moet worden, komt niet aan de orde. Afwachten houdt in dat je zo lang mogelijk moet wachten met het verlaten van je schuilplaats. Dit in verband met de radioactieve straling. Ook het leggen van noodrantsoenen ‘voor het geval dat’ worden aangeraden.

Na enige tijd ontstaat er veel kritiek op de toch wel simpele voorstelling van zaken in de brochures. Harry Mulisch schrijft zelfs een persiflage in 1962 ‘Wenken voor de bescherming van uw gezin en uzelf, tijdens de jongste dag’.

De kritiek op de BB wordt steeds luider. Critici zien de vrijwilligers als ‘een club amateuristische naïevelingen, die net doen alsof ze met een emmertje water het einde der tijden kunnen tegenhouden.’

In de jaren tachtig is de angst voor een atoomoorlog dusdanig verminderd, dat de BB wordt opgeheven.

Renate Ammerlaan

Bronnen:
www.inzichten.nl
http://members.chello.nl/g.koppers/index.htm
http://www.teleac.nl/jota/aflevering.jsp?aflnr=37855