Rembrandt’s etsen

Rembrandt beschouwde zijn etsen niet als iets minderwaardigs, iets wat hij er bij deed. Tijdens zijn hele leven heeft hij zich serieus beziggehouden met de prentkunst. Pas aan het eind van zijn leven gaf hij het etsen langzaam op.

Het unieke aan Rembrandts etsen is de soepele lijnvoering, het diepe zwart en zijn gebruik van de droge naaldtechniek.

Rembrandt heeft ongeveer driehonderd etsen gemaakt. Etsen zijn op papier afgedrukte prenten. De voorstelling wordt eerst in een metalen plaats geëtst en dan afgedrukt. Rembrandt maakt het liefst gebruik van dunne rood, koperen platen.

Etsen verloopt via verschillende stappen. Op een etsplaat bedekt met etsgrond (mengsel van was, hars en asfalt) tekent de kunstenaar met een etsnaald een voorstelling. Hierna gaat de plaat in een agressief zuurbad, waardoor de lijnen van de tekeningen in de plaat wegbijten. Na het zuurbad wordt de etsgrond verwijderd en wordt de plaat met drukinkt ingesmeerd. De drukinkt wordt dusdanig verwijderd dat er alleen nog inkt in de groeven zit. Nu kan er een afdruk gemaakt worden. De plaat wordt met een vel door een drukpers gehaald en de inkt uit de groeven wordt op het papier gedrukt.

Als Rembrandt veranderingen in een plaat aan wil brengen doet hij dat vaak niet met het zuur, maar met een zware naald waarmee hij direct in het koper krast. Deze zogenaamde droge naaldtechniek levert diepzwarte, fluwelige lijnen op, veroorzaakt door de braam. Dit is een ongelijkmatig randje metaal dat opkrult naast de ingekraste lijn. Ook gebruikte Rembrandt de burijn, het instrument van de graveur. De burijn heeft een V-vormige punt, waarmee strakke lijnen uit het metaal worden gestoken. Deze technieken maakte de etsen van Rembrandt zo uniek.

Renate Ammerlaan

Bronnen:
www.rembrandthuis.nl
http://www.holland.com/rembrandt400/consumer/nl/ (website Rembrandt 400 jaar)