Hiphopoorlogen, MP3’s, mash-ups en de revanche van rock Schrijf pophistorie: 1996 - heden

Rockmuziek doet aan het eind van de jaren negentig een stapje terug. De originele versie van Britpop loopt op zijn einde: Oasis wordt per album minder interessant en Damon Albarn van Blur zoekt zijn heil (niet onverdienstelijk) in wereldmuziek en hiphop. De grote uitzondering is Radiohead. Met het album OK Computer is hun reputatie als geloofwaardige indieband voorgoed neergezet. Hoe bont ze het ook maken op latere, nog progressievere albums, de fans blijven alles volgen. Amerikaanse rockacts als The New Radicals, Counting Crows of Alanis Morisette houden het ondertussen vooral radiovriendelijk, maar we horen ook voor het eerst van Beck, eels en Marilyn Manson.

Hiphop kenmerkt zich deze tien jaar vooral door onderlinge strijd. In 1997 is dat nog heel letterlijk te nemen: de ‘oorlog’ tussen de Amerikaanse west- en oostkust loopt uit op de dood van oude vrienden Tupac Shakur en Biggie Smalls, beter bekend als 2Pac en Notorious B.I.G. Na deze twee moorden blijft er een creatieve strijd bestaan binnen hiphop. De commerciëlere kant wordt vertegenwoordigd door Puff Daddy en zijn Bad Boy-stal, maar ook door rappers en producers als Timbaland, The Neptunes, Missy Elliott, Eminem, Jay-Z en Kanye West, die nieuwe stijlen ontwikkelen en klassiekers in het genre produceren. Groepen als The Pharcyde, Little Brother en Slum Village zoeken liever de soul op.

Ondertussen vechten acts uit de underground terug, met diepgaande teksten en progressieve beats. In deze hoek schreeuwen vooral Sage Francis, Company Flow, Cannibal Ox en de Stones Throw-familie het hardst. In eigen land explodeert de Nederhop met het album Binnenlandse Funk van Extince uit 1998. Een eye-opener voor wie dacht dat alleen Osdorp Posse rappen in het Nederlands voor elkaar kreeg. Nederlandstalige hiphop is niet meer weg te denken uit de hitlijsten: Ali B, Lange Frans & Baas B, Brainpower. Maar ook groepen met hardere beats en teksten, zoals Opgezwolle en DuvelDuvel, worden omarmd door het grote publiek.

Tussen de pophits van de Spice Girls, Backstreet Boys en Mariah Carey heeft dancemuziek in de nineties alle ruimte om uit te groeien tot een grote macht binnen de muziek. Daft Punk, The Prodigy en The Chemical Brothers bewijzen dat je binnen het stramien van house nog talloze verschillende kanten op kan. Gabbermuziek wordt vervangen door drum ’n bass, met Roni Size als voornaamste vertegenwoordiger. Nederlanders domineren vooral binnen het trancegenre: Ferry Corsten, Junkie XL en natuurlijk Tiësto, jaren achtereen verkozen tot ‘beste deejay ter wereld’. Nieuwe genres als big beat, triphop, two-step, dubstep en breakcore maken duidelijk dat elektronische muziek zich nog altijd verder kan ontwikkelen.

In het nieuwe millennium slaat rock genadeloos terug. Het snelle succes van Coldplay en The White Stripes zijn hier voortekenen van, maar het album Is This It van The Strokes uit 2001 vormt het teken aan de wand. Wereldnummers als Last Night en Hard To Explain laten critici ‘de terugkeer van rock’ uitroepen en inspireren tegelijk een stortvloed aan ‘The-bandjes’. Het punkfunk-geluid van The Rapture en Radio 4 is geïnspireerd door bands als Gang of Four en PiL uit de jaren tachtig en slaat een brug tussen dance en rock. Ook Engeland slaat terug met The Libertines en Franz Ferdinand. In 2006 zijn het bands als The Killers, Arctic Monkeys en The Arcade Fire die de grenzen tussen indie en mainstream doen vervagen.

De komst van internet verandert de muziekindustrie voorgoed. Programma’s als Napster en KaZaA maken het rond de eeuwwisseling voor iedereen gemakkelijk om de nieuwste muziek gratis te downloaden als MP3-bestand. Enkele artiesten, waaronder Eminem en Metallica, vervreemden zichzelf van hun fans door internetters met grote verzamelingen MP3’s voor de rechter te slepen. De industrie probeert ondertussen zelf een oplossing te bedenken door legale downloads, maar het is nog steeds heel eenvoudig muziek uit de hele pophistorie te plunderen van het wereldwijde web.

De digitalisering van muziek resulteert ook in een stortvloed aan zogenaamde ‘mash-ups’, waarin twee of meer liedjes van verschillende artiesten worden samengevoegd. Dankzij acapella’s en instrumentale versies, gevonden op internet, kan elke thuisproducer Christina Aguilera laten zingen met The Strokes of Notorious B.I.G. laten rappen op een nummer van Frank Sinatra. Een mijlpaal in dit genre is The Grey Album van DJ Dangermouse uit 2003, waarin hij op onnavolgbare wijze vocalen van Jay-Z’s The Black Album combineert met muziek van het titelloze witte album van The Beatles. Het illegale album wordt verboden door EMI, maar brengt wel de carrière van Dangermouse in een stroomversnelling. Het succes van de single ‘Crazy’ van Gnarls Barkley, een project van Dangermouse en soulzanger Cee-Lo Green, toont de kracht van internet: het nummer komt in april 2006 enkel door de verkoop van downloads op 1 binnen in de Engelse charts.