Main Content

Zie hoe Nederland de apartheid lang bleef steunen P.W. Botha overleden

  • 1 november 2006
Paul Kruger bezoekt Nederland (1900)
Zoom
Paul Kruger bezoekt Nederland (1900)

In Zuid-Afrika is P.W. Botha overleden, de laatste president van het land die met hand en tand de apartheid verdedigde. Botha leidde het land van 1978 tot 1989 en deed er onder zijn bijnaam "Groot Krokodil" alles aan om de apartheid in stand te houden. Hij weigerde met Nelson Mandela te praten, die al een half leven op Robbeneiland gevangen zat. Pas Botha's opvolger De Klerk zorgde voor verlichting. Hij begon gesprekken met Mandela en onder zijn bewind kwam een einde aan het langst durende apartheidsregime ter wereld.

Zie hoe Nederland de apartheid lang bleef steunen

Nederland heeft een lange geschiedenis van steunverlening aan het apartheidsregime in Zuid-Afrika. Die steun voert vanzelfsprekend terug op de aartsvader van het blanke regime, Jan van Riebeeck. Die richtte in opdracht van de VOC-directie op 6 april 1652 een verversingspost in aan de Kaap ten behoeve van de schepen die van en naar Indië voeren. Nadata de Britten in 1806 het bestuur over de Kaap hadden overgenomen, trokken de blanken van Hollandse oorsprong het binnenland in: de Groote Trek. Ze verdreven de oorspronkelijke bewoners, de Zoeloes, en stichtten de republieken Oranje Vrijstaat en Transvaal.

Toen in deze provincies goud en diamanten werden ontdekt, eisten de Britten de winsten op. Twee zogeheten Boerenoorlogen waren het gevolg: van 1880-81 en van 1899-1902. Vooral die tweede Boerenoorlog vond in Nederland enorme weerklank. Steunfondsten werden overal opgericht, vrijwilligers vochten mee, en boerenpresident Paul Kruger werd als een held ingehaald. Talloze uitbreidingswijken in steden werden naar de militaire boerenleiders vernoemd.

In het Polygoonarchief blijkt hoe zeer de band met de "hervonden bloedverwanten" in Zuid-Arika in de jaren dertig nog leefde. In 1938 werd de tweede Boerenoorlog in Den Haag nog groots herdacht. Ruim een maand later werd Beelaerts van Blokland, vice-president van
de Raad van State, groots uitgeleide gedaan op Schiphol voor zijn bezoek aan het Voortrekkers-eeuwfeest: de herdenking van het begin van de Grote Trek.

Direct na de Tweede Wereldoorlog werd Zuid-Afrika naast Australië, Nieuw Zeeland en Canada één van de populaire emigratie-landen. Het apartheidsregime werd door de overheid op geen enkele manier als een belemmering gezien. Zelfs de 99-jarige opa Schoonebeek uit Halfweg werd in 1951 geen strobreed in de weg gelegd om een nieuw leven in Zuid-Afrika te beginnen.

Protesten tegen de apartheid kwamen er pas vanaf de jaren zestig. Die leidden tot economische (Outspan-sinaasappelen, later Shell), culturele (rel rond W.F. Hermans) en sportieve boycots. Toch kon in 1970 nog een geheel blank Zuid-Afrikaans badmintonteam in Haarlem deelnemen aan internationale wedstrijden. Die laatste deelname leidde tot het gooien van een rookbom: een toen nog uniek incident in de Nederlandse sportgeschiedenis.

Pas in 1981 werd het onder Den Uyl "bevroren" cultureel accoord met Zuid-Afrika door het kabinet Van Agt officieel verbroken. In 1983 volgde uit protest tegen het apartheidsregime een visumplicht voor Zuid-Afrikanen.