Main Content

Atlete Puck Brouwer werd slachtoffer van Olympische boycot 1956 Bij de dood van Puck

  • 9 oktober 2006
Puck Brouwer (3e van rechts) vertrekt in 1956 naar de Spelen van Melbourne (foto Nationaal Archief)
Zoom
Puck Brouwer (3e van rechts) vertrekt in 1956 naar de Spelen van Melbourne (foto Nationaal Archief)

Puck van Duyne-Brouwer is dood. Ze is vijfenzeventig jaar geworden. Ze was een van de snelste vrouwen die Nederland ooit gekend heeft. Ze won een zilveren medaille op de 200 meter tijdens de Olympische Spelen van Helsinki in 1952, en ze won vier keer de nationale titel op de 100 meter. Natuurlijk is ze altijd in de schaduw gebleven van Fanny Blankers-Koen, die met vier keer olympisch goud in 1948 (Londen) natuurlijk nooit meer in te halen was.

Atlete Puck Brouwer werd slachtoffer van Olympische boycot 1956

Toch was Puck van Duyne in 1956 heel dichtbij de Olympische roem die Fanny acht jaar eerder ten deel viel. Ze was in topvorm toen ze, exact vijftig jaar geleden, welgemoed naar Melbourne afreisde. Op de Olympische Spelen hoopte ze in de voetsporen van Blankers-Koen te treden. Maar wat er daarna gebeurde zou haar herinnering aan haar sportcarrière altijd overschaduwen: de Nederlandse boycot van de Olympische Spelen.

Najaar 2000 heeft ze me het verhaal nog eens verteld. Ze was topfit, toen nog. Vriendelijk, hartelijk, levendig, snel pratend, in onvervalst Rotterdams. Hoe ze al ruim tevoren met een klein groepje atleten naar Australië was gevlogen. Eef Kamerbeek was erbij, en haar vriendin Diny Hobers, met wie ze een huisje in het Olympisch Dorp deelde. Ze trainden daar al enige dagen, de Olympische sfeer begon al aardig vat op de atleten te krijgen. De rest van de ploeg zou later komen, maar de atleten hadden gekozen voor een optimale acclimatisatieperiode.

In die dagen was telefonisch contact met thuis heel ingewikkeld, er was geen teletekst, nieuws druppelde nauwelijks door in het atletendorp. Het nieuws dat Nederland diep onder de indruk was van de Sovjet-inval in Hongarije al helemaal niet. Geen idee had Puck van Duyne-Brouwer van de opwinding in Nederland. Dat het bestuur van het Nederlands Olympisch Comité, onder leiding van Hans Linthorst Homan, in een bliksemactie een boycot van de Spelen doordukte was haar volslagen onbekend.

Het resultaat daarvan kwam tot haar (en de andere atleten) in de vorm van een telegram. De tekst daarvan luidde: 'Buitengewone algemene vergadering besloot Nederlandse olympische deelneming terugtrekken stop Verlaat allen Olympisch Dorp stop Zoek elders onderdak stop Draag burgerkleding indien onmogelijk verwijder badge stop’.
Deze weinig gevoelvolle tekst kreeg Puck van Duyne-Brouwer te horen op 7 november uit de mond van Wim van Zijll, chef de mission, en in Melbourne een soort kwartiermeester. Hij las het zijn atleten voor in de ontbijtzaal. Zes jaar geleden zei Van Zijll daarover: 'Een dwaas telegram! Een onwerkelijk telegram voor ons. Ik herinner me nog dat ik naar het ontbijt ging met dat telegram in mijn handen om ze dat mee te delen. Ik had zoveel lood in mijn schoenen dat ik amper kon praten.'
Puck van Duyne kon haar oren niet geloven. ‘Ik dacht: die man doet gek, die maakt een grap. Ik geloof dat ik toen nog heb gevraagd: “En als we nou wel meedoen, wat gebeurt er dan?”’ Het antwoord wist ze niet meer. Alleen dat ze hun tassen moesten inpakken en het Olympisch Dorp moesten verlaten. Het was 1956, atleten gehoorzaamden destijds nog aan officials.

Het heeft vijftig jaar geduurd eer het NOC/NSF, op voorspraak van Erica Terpstra, aan de betrokken atleten zijn excuses heeft aangeboden. Het was na vijftig jaar wel duidelijk dat het NOC-bestuur destijds ver voor de muziek had uitgelopen. Nederland was naast Franco’s Spanje het enige land dat uit protest wegbleef uit Melbourne, waar de Sobvjet-Unie én Hongarije zélf wel meededen. Terpstra vond dat ze een gebaar moest maken en haalde daarvoor de ploeg nog één keer bijeen. De atleten kregen te horen dat ze alsnog als lid worden toegelaten bij de Vereniging van Olympische Deelnemers.

Toen afgelopen juni Erica Terpstra de atleten die Melbourne gemist hadden persoonlijk haar verontschuldigingen aanbood, tijdens een ontroerende bijeenkomst in de Olympic Experience (in het Olympisch Station), was ook de 93-jarige secretaris van het toenmalige NOC aanwezig, Klaas van den Houten. De man, die het telegram heeft opgesteld en nu spijt heeft over de overdreven strenge bewoordingen. Zijn gebaar maakte indruk.

Puck van Duyne-Brouwer was er niet bij. Ze zal er later deze maand, helaas, ook niet bij zijn als de Olympische ploeg van 1956 een verzoeningsdiner krijgt aangeboden in het Kurhaus. Puck van Duyne, de op één na snelste vrouw die Nederland ooit had, is nergens meer bij. Maar ze heeft wel een warm plekje in het hart van wie haar ooit heeft gekend.

Ad van Liempt