Johan de Witt was een bekwaam staatsman. Hij begon zijn regeringsperiode echter toen de Gouden Eeuw van de Republiek al voorbij was. In 1648 was de oorlog tegen Spanje voorbij, twee jaar later begon een economische rescessie..

Veel van de bestuurders van de Republiek hadden eigenbelang voor landsbelang gesteld, maar De Witt was -voor zover geschiedkundigen na kunnen gaan- van onbesproken gedrag. Toch werd hij als één van de hoofdschuldigen van de malaise aangewezen. Er werd een aanslag op hem gepleegd op 20 juni 1672. Enkele dronken jongeren vielen hem aan toen hij die dag over de Kneuterdijk wandelde en staken hem met een dolk neer. Johan overleefde de aanslag.

De verdachten werden aangehouden en één van hen (een zekere 'De Graeff') werd ter dood veroordeeld. Ondanks grote druk van bewoners van Den Haag om de tiener gratie te verlenen werd het vonnis toch voltrokken. Na de excecutie wakkerde de haat jegens de Witt nog meer aan. Johan zelf was toen nog niet hersteld van de aanslag. Hij bleef tot 12 juli in bed. In de periode dat hij niet op het Binnenhof kon zijn kreeg Prins Willem III steeds meer bevoegdheden en toen De Witt uiteindelijk genoeg hersteld was om weer aan het werk te gaan, was zijn functie uitgehold en restte hem niet veel anders terug te treden als Raadspensionaris. Wetten die Willem III hadden moeten beletten om Stadhouder te worden waren allemaal ongedaan gemaakt.

Vrijwel tegelijkertijd werd zijn broer, Cornelis, opgesloten in de Gevangenpoort op beschuldiging van verraad. Er ging een gerucht dat Cornelis de Prins van Oranje, Willem III, wilde vermoorden. Het bewijs was flinterdun en Cornelis zou zijn vrij gesproken als hij zich niet had versproken tijdens de rechtzitting. Hoewel hij altijd had ontkent andere samenzweerders te hebben gesproken, gaf hij tijdens de zitting aan dat hij één van hen wel kende.

De vrijspraak ging niet door en Cornelis werd weer opgesloten. Hij zou worden verbannen.

Toen zijn broer, Johan, hem uit de gevangenis kwam ophalen volgde een bloedbad.

De bevolking van Den Haag doodde de twee broers op beestachtige wijze. Het resultaat van opgekropte haat en ophitsende geruchten van vijanden van De Witt.

Nadat Johan de Witt was vermoord kwam Willem III aan de macht. Hij wist de vijandige legers inderdaad te verslaan en werd bovendien (1689) Koning van Engeland. Nadat Willem III in 1702 door een val van zijn paard kwam te overlijden brak een tweede stadhouderloos tijdperk aan dat duurde tot 1746.

Het heeft tot 1918 geduurd alvorens er op het driehoekige plein De Plaats een standbeeld kwam voor Johan de Witt. Met zijn rechter hand wijst hij naar de precieze lokatie waar hij vermoord is. Hij kijkt in de richting van de Lange Vijverberg en de Hofvijver.

Op het standbeeld staat: 'Leider en dienaar der Republiek, vormer harer machtigste vloten, verdediger der vrije zee, verzorger van ’s lands gelden, wiskundige, een volmaakt Hollander.'

De Witt kreeg samen met zijn broer ook nog een standbeeld in Dordrecht.