Juli

Vijftig jaar na film van Jan Vrijman over Karel Appel

'Ik schilder niet, ik sla'

18 april 2011

0 reacties

Zelden heeft een film zo gorte impact gehad op het imago van een schilder als de film ' De werkelijkheid van Karel Appel' uit 1961. Vrijman filmde Appel terwijl hij aan het werk was en de verf met grote woede letterlijk tegen het doek gooide. Dit was goed te zien omdat Vrijman had gekozen voor een bijzonder camerastandpunt.

Het oudste sporttoernooi van Nederland

Friesland kaatst al sinds 1854 in Franeker

31 juli 2007

0 reacties

Buiten Friesland is er bijna niemand, die zich realiseert dat Nederland een jaarlijks sportevenement heeft dat ouder is dan Wimbledon en de Tour de France. In Franeker wordt op 1 augustus gespeeld om de P.C. Dit kaatstoernooi bestaat al sinds 1854 en kent enorme tradities, maar ook oude verhalen uit de Middeleeuwen met mooie voorspellingen over een verre toekomst. Van dit soort mooie verhalen kan Wimbledon alleen maar dromen, ook omdat die voorspelling nog is uitgekomen ook.

De geschiedenis van de maand augustus

Geen komkommermaand: dramatische ongelukken, een regeringsjubileum en nationale mobilisaties

31 juli 2007

0 reacties

We staan op de drempel van de maand augustus. Deze actuele gebeurtenis voorziet /Geschiedenis graag van een historische context. Wist u bijvoorbeeld dat augustus een prachtige maand is, die we niet moeten vervuilen met het begrip 'komkommernieuws'? Het zijn niet de nieuwsberichten die dan ophouden, maar de journalisten, die het nieuws moeten verslaan. De begrafenis van een populair wielrenner of Belgische koningin bijvoorbeeld, Nederland dat zich mobiliseert en de terugkeer van onze prinsjeses: allemaal in augustus. Waarmee we meteen een einde kunnen maken aan het bekende misverstand: waar nieuws is, zijn journalisten. Het is precies andersom, waar journalisten zijn, is nieuws. Gelukkig is het bij /Geschiedenis altijd geschiedenis - augustus of niet.

Zestig jaar na de Eerste Politionele Actie: terugblik op een koloniale oorlog

"Brengers van Recht en Veiligheid" - bekijk de filmpropaganda uit 1947

31 juli 2007

0 reacties

Zestig jaar geleden, op 21 juli 1947, besloot Nederland om onder de codenaam "Actie Produkt" militair in te grijpen in Indonesië. Om het karakter van het ingrijpen te verbloemen, werd de koloniale oorlog door de overheid consequent "Politionele Actie" genoemd. De cijfers bewijzen dat het wel degelijk om een echte oorlog ging. In de periode 1947-1949 (tot aan de formele souvereiniteitsoverdracht op 21 december 1949) vielen aan Indonesische kant naar schatting 40.000 slachtoffers, aan Nederlandse kant 6200. Vanaf het begin van het militaire optreden reisden er op beperkte schaal journalisten, fotografen en filmers met de troepen mee. Talloze films werden gemaakt om zowel de eigen bevolking als kritische buitenlandse mogendheden (m.n. de Verenigde Staten) te overtuigen van het vredelievende karakter van het militaire ingrijpen. De films en verslagen die dat opleverde zijn fascinerend. In die zin waren de "politionele acties" de eerste oorlog waarin ons land met in de Tweede Wereldoorlog zo gehate machtsmiddel van de nazi's volop voor haar eigen zaak inzette. Gerda Jansen Hendriks, programmamaker voor Andere Tijden, is gespecialiseerd in de koloniale propagandafilms ten tijde van de Indonesische onafhankelijksoorlog. Ze bereidt over dit onderwerp een dissertatie voor. Speciaal voor deze website zocht ze een aantal typerende films uit. De duiding van deze films kunt u lezen in onderstaand verhaal. De besproken films kunt u via de videolinks bekijken. Ook is een aantal latere documentaires toegevoegd (o.a. het beroemde "Indonesia Merdeka" van Roelof Kiers) waarin op de dekolonisatie van Nederlands-Indië met betrokkenen wordt teruggekeken. Verder kunt u een radiodocumentaire beluisteren waarin met betrokkenen op de propaganda teruggekeken wordt.

Angst, paniek, moord en doodslag

Henk Hofland over de strippenkaart

31 juli 2007

0 reacties

In Rotterdam loopt een proef met de OV-chip als vervanging van de strippenkaart. Deze strippenkaart werd op 1 oktober 1980 ingevoerd en was toen het gesprek van de dag. In het VPRO-radioarchief zit een hilarische column van Henk Hofland uit 1980 over de verwarring, die de kaart toen veroorzaakte. Het staat nu op het VPRO Radioweblog. “Op de tramhalte was de spanning te snijden. Bij de stempelautomaat deed iedereen het fout. Twee schuimbekkende bejaarden vielen flauw. De tram was een toneel van angst, paniek, moord en doodslag.”

Nieuwe fotowedstrijd Plaats van Herinnering!

Upload je mooiste foto van de Zwarte Cross

26 juli 2007

1 reactie

Regelmatig is er een fotowedstrijd rond een Plaats van Herinnering. Deze maand: De ‘Zwarte Cross’ in de Achterhoek. Nieuwe foto’s, oude foto’s, alles mag, mits ze uw eigendom zijn. Foto’s met een historische touch zijn extra welkom. Schrijf er ook een toelichting en/of commentaar bij. De drie beste inzendingen ontvangen een unieke /Geschiedenisklok, een boek uit de reeks ‘Plaatsen van Herinnering’. De winnende foto wordt gepubliceerd in dagblad De Stentor. Uiterste uploaddatum is 15 september. Klik rechts om mee te doen aan de Plaats van Herinnering-fotowedstrijd.

Klootschieten is een gevaarlijke sport

De veldslag van 1747

24 juli 2007

0 reacties

In 1944 schreef D.J. van der Ven het boek ‘De herleving van het Nederlandsche Volksspel’. Hierin staat een smakelijk verhaal over een volkomen ontaarde wedstrijd uit 1747 tussen Ootmarsum en Oldenzaal.

Het gefilmde leven van koningin Wilhelmina

Gevonden in de goudmijnen van de Publieke Omroep

24 juli 2007

0 reacties

In 1922 bracht koningin Wilhelmina een bezoek aan Denemarken. Een jaar later kreeg de vorstin van de padvinderij een EHBO-cursus, waarbij ook haar dochter Juliana aanwezig was. Voor de gelegenheid had prins Hendrik zich het uniform van de scouting aangemeten. Weer 24 jaar daarna nam Juliana de scepter over van haar moeder tijdens een verenigde vergadering van de beide Kamers van de Staten-Generaal. U kunt al deze beelden bekijken in het nieuwste dossier van deze site, dat geheel over Wilhelmina gaat.

Geniet na van de Vierdaagse

Wandel door de geschiedenis en blijf droog

20 juli 2007

0 reacties

Dat was het dan weer: de Nijmeegse Vierdaagse. Achtennegentig jaar geleden, in 1909, werd hij op initiatief van sportpionier Pim Mulier voor het eerst gehouden. Het Volk moest in beweging komen, en dus bedacht Mulier naast de Elfstedentocht op de schaats ook de Avondvierdaagse. De wandeltocht heeft een minder heroïsch verleden dan de schaatstocht. Maar vorig jaar liep het echt uit de hand: door de enorme hitte raakten veel lopers oververhit en stierven er twee. Talloze tochten zijn door Polygoon op film vastgelegd. Via de videolinks hiernaast kunt u ze bekijken. In 2005 deed de KRO vijf dagen lang verslag van de wandeltocht. Deze reportages kunt u via de links eveneens bekijken.

Europa digitaliseert zijn geschiedenis

In navolging van Nederland, Groot-Brittannië en Zweden

20 juli 2007

0 reacties

Het cultureel erfgoed van Europa wordt voor iedere burger toegankelijk gemaakt. Dat voorstel van de Europese Commissie is door het Europees Parlement overgenomen. Boeken, foto's en films van Europese makelij, zullen daarom worden gedigitaliseerd. Zoals de Europese Commissie een jaar geleden zei: ‘Europese eenmaking gaat niet alleen over politiek en economie. Ook de culturele dimensie is enorm belangrijk.’ In Nederland, Groot-Brittannië en Zweden zijn eerder al vergelijkbare campagnes aangekondigd, waarvoor enorme bedragen zijn gereserveerd. Onduidelijk is of er in Europa plannen zijn om hierop te gaan samenwerken.

De terugkeer van het Nederlands Elftal

Eerste interlands na de Tweede Wereldoorlog nu on-line

19 juli 2007

3 reacties

Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag het internationale voetbal stil. In 1946 pakte Oranje de draad weer op met een uitwedstrijd tegen Luxemburg en daarna een thuiswedstrijd in het Olympisch Stadion tegen België. Het waren de debuutwedstrijden van Faas Wilkes, Kees Rijvers en doelman Piet Kraak. Ook speelde voor de eerste keer het Gouden Binnentrio (Lenstra, Rijvers, Wilkes), alhoewel dat toen nog niet zo werd genoemd. In zijn eerste twee interlands scoorde Wilkes maar liefst zeven keer! Kijk hier naar de beelden van deze eerste naoorlogse wedstrijden van Oranje.

Harderwijk en IKON in de ban van de duivel

Hexakosioi hexekontahexa fobie slaat weer toe

17 juli 2007

0 reacties

Onrust in de Grote Kerk in Harderwijk: op een oud graf is het getal 666 aangetroffen - het getal van Het Beest of de duivel. Enkele bezoekers wilden meer weten en werden door de kerk naar het Stadsmuseum gestuurd, naar oud-archivaris Van Hell. Maar de combinatie van het getal 666 én zo'n achternaam werd de bewoners van het christelijke stadje even te veel: "Wat is dit voor een complot?" De plaatselijke archiefdienst bleef echter nuchter, maar krijgt geen gehoor. Inmiddels zijn ook dagblad De Stentor en zelfs de IKON op hol geslagen.

Sportgeschiedenis gaat internationaal

Olympisch Stadion Amsterdam treedt toe tot internationaal olympisch gezelschap

17 juli 2007

0 reacties

Het Internationaal Olympisch Museum in Lausanne is een samenwerkingsverband gestart van tien toonaangevende sport- en olympische musea. Het Olympisch Stadion Amsterdam is onderdeel van dit gezelschap. In dit stadion is het sportmuseum de Olympic Experience ondergebracht. Hier wordt de geschiedenis en achtergrond van zowel de internationale olympische beweging als de Nederlandse sport sinds 1850 toegankelijk gemaakt. Het eerste gezamenlijke project is de Olympische Spelen van 2008 in Beijing.

Olympisch bloedbad 1968 was genocide

Rechters in Mexico oordelen over nationaal trauma

16 juli 2007

0 reacties

Vlak voor aanvang van de Olympische Spelen van 1968 in Mexico werden honderden studenten doodgeschoten, die protesteerden tegen de enorme kosten van dit evenement. Het IOC zei daarna: “Deze Spelen zijn een ware oase in een wereld vol moeilijkheden.” De rechters van nu zeggen dat het volkerenmoord was, maar wijzen nog steeds geen schuldige aan. Er worden trouwens nog steeds lijken gevonden.

Geschiedenis van de Tour de France

Peter Post in 1965: "Ik gebruikte doping"

15 juli 2007

0 reacties

Wielrennen en doping? Het lijkt een verstandshuwelijk dat voor eeuwig gesloten is. Peter Post erkende al in 1965 dat hij doping gebruikte. Pas na de komst van professionele controles begon het kat-en-muisspel tussen wielrenners en controleurs. Lang wisten de renners de controleurs om de tuin te leiden, maar daar lijkt nu een (voorlopig?) einde aan te komen. De controles zijn nu zo verfijnd, dat veel gebruikers tegen de lamp lopen. De affaires volgen elkaar in hoog tempo op en leiden tot de vraag of het wielrennen deze aanslag wel gaat overleven. Wat blijft is een beeldarchief met eerstegraads sportheroïek. Van Wim van Est tot Michael Boogerd, van Jan Janssen tot Joop Zoetemelk. Nederland heeft een rijk verleden in de Tour, en dat verleden hebben we op deze pagina voor u in beeld gebracht. Inclusief de erkenning van Peter Post uit 1965 dat hij toen regelmatig doping gebruikte.

Archiefdief krijgt vijftien maanden cel

Dennis McTague plunderde de Amerikaanse geschiedenis

13 juli 2007

0 reacties

Dennis McTague moet vijftien maanden de cel in voor het stelen en verkopen van 160 archiefstukken. Dat heeft een Amerikaanse rechter besloten. Als medewerker van de Nationale Archieven in Philadelphia ontvreemde hij uniek materiaal over de Amerikaanse burgeroorlog. Volgens historici zijn de documenten van onschatbare waarde. “Ik heb er zo’n spijt van,” zegt hij nu.

De dood van een wielrenner

Tom Simpson stierf door doping, hitte of een zonnesteek

13 juli 2007

0 reacties

Het was vrijdag exact veertig jaar geleden dat wielrenner Tom Simpson stierf tijdens de Tour de France. Hij wordt de eerste dopingdode van de Tour genoemd, maar de Italiaanse renner Ercole Baldini is het hier niet mee eens. Tegen sportjournaliste Renate Verhoofdstad zei hij in 2005: "Hij had een zonnesteek, simpel zat." Dochter Joanne Simpson noemt weer iets anders: "Tom Simpson is overleden aan een hartcrisis. Dat is het enige wat ik zeker weet. Klaar."

Het radiodebuut van Geert Mak

In 1986 op zoek naar de Burmaspoorlijn en zijn vader

13 juli 2007

0 reacties

"De Eeuw van mijn vader" is het veelgelezen boek waarin Geert Mak aan de hand van zijn eigen familiegeschiedenis een beeld scheltst van de 20e eeuw. De basis voor dit boek legde Mak in 1986, toen hij voor het VPRO-radioprogramma Het Spoor Terug letterlijk het spoor terug volgde van zijn vader. Mak reisde naar Birma om daar op zoek te gaan naar de tastbare herinneringen van de beruchte Burma-spoorlijn. Met vele duizenden Indische gevangenen werkte vader Mak als dwangarbeider voor de Japanners aan deze spoorlijn des doods. Het twee uur durende verslag van Geert Mak's reisreportage uit 1986 is via de audiolinks op deze pagina integraal (in twee delen) te beluisteren. (bij de foto's: de spoorlijn toen en nu)

Luister hier naar Stadionplein FM

Een wandeling door de geschiedenis van het Olympisch Stadion-gebied

12 juli 2007

0 reacties

'Stadionplein FM' is geschiedenis op de oren. Deze gratis geluidswandeling voert u door het Olympisch Stadion-gebied in Amsterdam. Deze site biedt u nu de mogelijkheid naar een fragment te luisteren. Als u dit hoort, moet u denken dat u bij de hoofdingang van het Olympisch Stadion staat. En dan stapt u terug naar 1928. De complete tour duurt anderhalf uur.

Het Nationaal Historisch Museum en de wendbare geest van een museumdirecteur

Ad van Liempt over het geheugen van Jan Vaessen (Openluchtmuseum Arnhem)

11 juli 2007

0 reacties

Hij is de held van Arnhem en verre omstreken: Jan Vaessen (1947), directeur van het Openluchtmuseum in die stad en vorige week de grote winnaar van de wedstrijd om het Nationaal Historisch Museum. Maar hoe zit het met de historie van Jan Vaessen's eigen visie op een Nationaal Historisch Museum? Ad van Liempt, eindredacteur van Andere Tijden, frist het geheugen van Jan Vaessen even op.

Bezoekt Duitsland! Prachtige concentratiekampen!

Lekker bakken in een fascistisch zonnetje

10 juli 2007

0 reacties

Vakantieplannen? Noord-Korea is een optie, of misschien een ander dictatoriaal land. Tenslotte slaat vrijheid van meningsuiting nergens op als het toch de hele dag regent. En daarom was het in de jaren zestig en zeventig goed toeven in de zon van het fascistische Spanje of Griekenland. En als wellustige man kom je goedkoop aan je gerief in een sekshuis in Thailand – of was het nou toch de plaatselijke kleuterschool? Het Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis IISG heeft een overzicht gemaakt van twaalf betwiste vakantiebestemmingen uit de vorige eeuw. Het gaat bijvoorbeeld om Portugal in 1971, Argentinië in 1978 en Birma in 1996. Zoals het instituut meldt: ‘Toeristenparadijs en politiestaat: die twee kunnen heel goed samengaan.’

Online te koop: archiefstukken van Josef Stalin

Verenigde Staten geven archiefstukken terug aan Rusland

10 juli 2007

0 reacties

De Amerikaanse autoriteiten hebben zo'n tachtig gestolen archiefstukken teruggegeven aan Rusland. Deze waren begin jaren negentig gestolen uit Moskou en Sint Petersburg en vertegenwoordigden via illegale verkopen een waarde van ongeveer een miljoen dollar. Het is het zoveelste bewijs dat de illegale handel in historische documenten een lucratieve business is - zolang de politie niet ingrijpt. Er worden nog vele Russische documenten vermist. Veel vermiste documenten duiken op op websites, waar ze te koop worden aangeboden.

Boeken die de wereld veranderden

Zomerserie OVT

5 juli 2007

0 reacties

Zondag start in OVT de 8-delige serie "In den beginne was het Woord". Wekelijks komt in deze serie een boek aan bod dat een kleine of grote revolutie teweeg bracht. Vaste gast is historicus Wim Berkelaar, verder zijn er wisselende gasten. Vaste columnist is boekenkenner en essayist Kees Fens, die steeds een boek zal bespreken van zijn keuze, dat niet alleen de wereld maar ook hemzelf raakte. Medesamensteller Jos Palm legt uit:

Nieuwe website over Michiel de Ruyter

Met commentaar van biograaf Ronald Prud'homme

5 juli 2007

0 reacties

Nu online: geschiedenis van de Spoorwegen op film

Films vanaf 1924

4 juli 2007

2 reacties

Vanaf deze week hebben we een nieuwe spoorlijn in Nederland, de Betuwelijn! Hoe omstreden de verbinding ook is, het is een nieuwe mijlpaal in de spoorweggeschiedenis van Nederland. Met de HSL die er aan zit te komen, en de Amsterdamse Noord-Zuidlijn (al even omstreden als de Betuwelijn...), is duidelijk dat het transport van personen en goederen per rails weer in de lift zit. Op deze pagina hebben we enkele bijzondere films met hoogtepunten uit de Nederlandse Spoorweggeschiedenis samengebracht.