JURRYT VAN DE VOOREN

De P.C. wordt gespeeld op 't Sjûkelân in Franeker. Op deze plek werd in 1450 het Sjaerdemaslot gebouwd. Al meteen was er om dit gebouw de legende dat het slot ooit zou moeten wijken voor grasland. In 1857 werd op dit terrein voor de eerste keer de P.C. gespeeld - de jaren ervoor waren nog ergens anders - waarmee de voorspelling uitkwam: het was inderdaad grasland.

De PC en 't Sjûkelân zijn in ruim anderhalve eeuw bolwerken van tradities geworden. De PC wordt altijd gehouden op de vijfde woensdag na 30 juni. Dit jaar is dat dus 1 augustus. Die dag, om precies acht uur 's ochtends, leest de voorzitter van de PC in de Koornbeurs in Franeker zijn toespraak van drie kwartier voor, natuurlijk in het Fries. Om 9 uur start de rijtoer naar 't Sjûkelân, met de winnaar van de PC van het jaar daarvoor, de scheidsrechter en de Permanente Commissie.

HET FRIESE KARAKTER

In die tradities, en vooral in de ontstaansgeschiedenis hiervan, herkennen we het typisch Friese karakter. 'Vanaf 1860 valt de PC op de bekende vijfde woansdei na 30 juni,' schreef de sporthistoricus Pieter Breuker.

'De reden is interessant: de PC-commissie hield bij de nieuwe datum rekening met "de belangen harer neringdoende Stadgenooten" en koos voor een dag in de "zomerkermis". De keuze viel op de woensdag, waarvoor ik twee redenen kan geven: het gelovige deel van de stad en de bezoekers nam geen aanstoot aan die dag (geen "zondagontheiliging") en de overwegend agrarische bevolking had zo rond de eerste augustus op die doordeweekse dag wel tijd om te komen: Franeker vormde het centrum van een akkerbouwgebied en juist in de hoogzomer was er relatief weinig te doen op de boerenbedrijven.'

Meteen na de finale is de prijsuitreiking. Een anonieme commissie kiest de Koning, de beste speler van het winnende team. Die ontvangt de Koningsbal, en is tot de volgende PC de ongekroonde koning van Friesland. 't Sjûkelân is dus jaarlijks de geboorteplaats van een nieuwe koning. Bij de volgende PC zit de heersende koning in de koets, en levert voor aanvang zijn Koningsbal en daarmee zijn eretitel weer in. Ook wordt het Lofdicht, dat voor elke koning wordt geschreven door de dichter van de PC, verspreid via de wedstrijdlijst van het nieuwe jaar. Ook in het Fries natuurlijk.

EEN WEB VAN GESCHIEDENIS

't Sjûkelân, kaatsen en de oudste sportklassieker van Nederland hebben zich ontwikkeld in een curieus web van mythes, tradities, gebruiken, eigenzinnigheid, geschiedenis en toekomst. Het is ontstaan in het hart van de Friese samenleving en heeft zich hieraan aangepast en haar beïnvloed. Het is de historie van een regio, een provincie, van Nederland, cultuur en ook nog eens sportgeschiedenis. 't Sjûkelân is historisch zoveel groter dan het daadwerkelijke oppervlak van wat vierkante meters.

Jammer dat buiten Friesland bijna niemand zich dat realiseert en meent dat heel oude sporttradities alleen maar bij iets als Wimbledon zijn te vinden. Ze liggen dus gewoon om de hoek, inclusief Middeleeuwse voorspellingen.