Films vanaf 1924 Nu online: geschiedenis van de Spoorwegen op film

  • 4 juli 2007
Zoom

Vanaf deze week hebben we een nieuwe spoorlijn in Nederland, de Betuwelijn! Hoe omstreden de verbinding ook is, het is een nieuwe mijlpaal in de spoorweggeschiedenis van Nederland. Met de HSL die er aan zit te komen, en de Amsterdamse Noord-Zuidlijn (al even omstreden als de Betuwelijn...), is duidelijk dat het transport van personen en goederen per rails weer in de lift zit. Op deze pagina hebben we enkele bijzondere films met hoogtepunten uit de Nederlandse Spoorweggeschiedenis samengebracht.

Nederland kwam pas laat op gang als het ging om de bouw van "ijzeren wegen". Pas in 1839, ver na de ons omringende landen, kregen we tussen Amsterdam en Haarlem ons eerste lijntje. De gewone man of vrouw kreeg daarmee een vervoermiddel dat veel sneller was dan de gebruikelijke trekschuit. Slechts de schaats - in de 19e eeuw nog veelvuldig bruikbaar dankzij de veel voorkomende strenge winters - was eeuwenlang het enige verboermiddel waarmee het gewone volk kon concurreren met het paard van de elite.

In 1860 nam de staat de aanleg van spoorwegen ter hand. Zo kon in de tweede helft van de 19e eeuw de basis gelegd worden voor het spoorwegennet zoals we dat nu nog kennen.

Na 1900 werd het netwerk verder verfijnd. Een van de meest aansprekende spoorverbingingen is het in de jaren twintig gebouwde "Miljoenenlijntje" tussen Schaesberg en Simpelveld in Zuid-Limburg. De spoorverbinding, nodig voor de afvoer van steenkool, kreeg haar bijnaam omdat het de enige spoorlijn met tunnels in Nederland werd. Het miljoenenlijntje werd ook beroemd dankzij filmer Joris Ivens. Voor zijn film "Wij bouwen", Ivens' eerste grote film, trok hij ook naar Zuid-Limburg om de bouw van de nieuwe spoorlijn vast te leggen. Dit gedeelte uit "Wij bouwen", door filmhistorici bewonderd vanwege de in die tijd volstrekt nieuwe en revoltionaire cinematografische aanpak, kunt u in zijn geheel bekijken. (tijdelijk niet online)

Andere bijzondere films in dit dossier: een film over de Heemaf-treinfabriek te Hengelo uit 1924 - een verslag van een groot treinongeluk bij Voorschoten in 1926 (met een filmpje over "Hulp bij treinongelukken" dat een dag voor het ongeluk in Voorschoten gemaakt werd - een hoogst merkwaardig toeval?!) - een film over kolentransport per spoor uit 1950 - films uit de jaren over de unieke spoorlijnen die Nederlandse ingenieurs bouwden op Java en Sumatra in Indonesie - een film over het 100-jarig jubileum van de Nederlandse Spoorwegen in 1939 - een film over een werkplaats voor stoomtreinen uit 1928 - een film over de bijzondere spoorlijn door de Kruiningerpolder uit 1956 (drie jaar na de watersnoodramp die de spoorlijn deels wegspoelde) - en films over het grootste treinongeval uit Nederlandse spoorweggeschiedenis: het ongeluk bij Harmelen in 1962.

En voor de echte stoomfetichisten hebben we twee prachtige kleurenfilms uit de jaren zestig over de historische stoomtreinen op de Veluwe-lijn en tussen Hoorn en Medemblik.

Blijf deze website volgen - want er worden de komende tijd nieuwe films aan toegevoegd!