Main Content

De roemruchte geschiedenis van de Nederlandse walvisvaart Internationale Walvisvaart Commissie bijeen

  • 3 juni 2007
Moderne walvisjacht
Zoom
Moderne walvisjacht

In Anchorage op Alaska is de jaarvergadering van start gegaan van de Internationale Walvisvaart Commissie (IWC). Deze commissie is bedoeld om de walvis te beschermen, maar blijkt in de praktijk een zwalkende club waarvan de 76 leden een onduidelijke koers varen. Walvisjagende landen als Japan en Noorwegen zetten de kleinere leden van de club onder druk om quota's toe te staan voor commerciële jacht.

De roemruchte geschiedenis van de Nederlandse walvisvaart

In Nederland is, zo blijkt uit een peiling van TNS Nipo uitgevoerd in opdracht van World Society for the Protection of Animals, negentig procent van de bevolking tegen de walvisjacht. Een bijna even groot percentage vindt dat Nederland meer moet protesteren bij landen die nog op walvissen jagen.

De IWC heeft geen goede reputatie als het om de bescherming van de walvis gaat. De organisatie werd in 1946 opgericht om de hernieuwde wereldwijde jacht op walvissen in de Zuidelijke Oceanen te reguleren om overbevissing te voorkomen. Dat laatste mislukte falikant. Net als in de 17e eeuw werd de walvis ook na de Tweede Wereldoorlog zwaar overbejaagd waardoor het grootste het grootste zoogdier ter wereld begin jaren zestig vrijwel uitgestorven raakte.

Ook Nederland werkte van harte mee aan die overbevissing. Met de walvisjagers Willem Barendsz I en II vind ons land tot begin jaren zestig vele duizenden walvissen. Toen de walvissen voor de eigen vetvoorziening niet meer nodig waren (de productie van eigen plantaardige oliën voorzag weer in de nationale behoefte), keerde ook Nederland zich binnen enkele jaren massaal tegen de internationale walvisjacht. De milieuorganisatie Greenpeace richtte haar hoofdkwartier zelfs op in Amsterdam, de stad van waaruit tot 1963 jaarlijks de Willem Barendsz vertrokken was.

Commercieel is de walvisjacht nauwelijks meer interessant. Alleen Noorwegen, IJsland, Japan en de Faeröereilanden jagen meer uit traditioneel dan uit commerciëel oogmerk nog op walvissen. Ook de autochtone bewoners van de poolstreken, de Inuit (Eskimo's) in Groenland, Noord-Canada en Alaska, "mogen" van de IWC om culturele en historische redenen jaarlijks nog een beperkt aantal walvissen vangen. Een wezenlijk onderdeel van de cultuur is de walvisjacht voor de Inuit al lang niet meer. Al in de 17e eeuw raakte de walvis in de Noordelijke zeeën door overbevissing van Europeanen -waaronder tal van Nederlandse walvisvaarders- al vrijwel uitgestorven.

De tragiek én heroíek van het Nederlandse walvisvaartverleden kunt u via de link op deze pagina bekijken en beluisteren. Zo kunt u de radioserie "Ter walvischvaart" beluisteren (OVT, 2000) - en de tv-serie "Spitsbergen" bekijken uit 1987. Ook de Polygoonfilm "Walvis in zicht" uit 1947 -destijds de populairste Nederlandse bioscoopfilm aller tijden!- is online in zijn geheel te bekijken.