De Franse kernfysici Hans Von Halban en Lew Kowarski waren goed op dreef, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Ze beschreven in een reeks artikelen een ontwerp voor een kernreactor, waarin plutonium gemaakt kan worden, zeer bruikbaar voor het op gang brengen van kernreacties. Ook voorspelden ze dat uranium wel de kernbrandstof van de toekomst zou worden.

Maar het was oorlog. De race om de atoombom, met een kernreactor als onmisbare tussenstap, was net aardig op gang aan het komen. Dus besloot hun baas, James Chadwick van Cavendish Laboratory in Cambridge, toch maar niet te publiceren. 'Inadvisable to publish at the present time', oordeelde hij, en stuurde de artikelen in een verzegelde envelop naar de Royal Society.

Die maakt de artikelen nu openbaar, 75 jaar na Chadwicks ontdekking van het neutron. Een echt atoomgeheim is het inmiddels niet meer, en ook zitten er geen Nazi-, Sovjet- of andere atoomgeleerden meer op te wachten, maar een mooi bommetje voor wetenschapshistorici is het nog altijd wel.

Bruno van Wayenburg