“Maarten van Boven opende de deuren” Directeur Nationaal Archief weg per 1 januari 2008
- Zoom
- De huidige rijksarchivaris, Maarten van Boven
Maarten van Boven, directeur van het Nationaal Archief in Den Haag, gaat eind dit jaar met pensioen. Onder Van Boven veranderde de instelling van Algemeen Rijksarchief naar Nationaal Archief. Ook was hij intensief betrokken bij de overdracht van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging. In 2000 verhuisde dit oorlogsarchief van het ministerie van Justitie naar het Nationaal Archief. Deze week is een sollicitatieprocedure gestart voor de opvolger van Van Boven.
“Maarten van Boven opende de deuren”
Vijf jaar geleden wijzigde het Algemeen Rijksarchief zijn naam in Nationaal Archief. Onder leiding van Van Boven werd een mentaliteitsomslag gemaakt. Archiefspecialist Eric Hennekam schrijft hierover op zijn Archieven Weblog: ‘Onder hem werd het Nationaal Archief van een in zichzelf gekeerde instelling, een instelling die naar buiten ging treden. Ingeslapen ambtenaren gingen publieksvriendelijk werken.’
Voorlichter Suzanne Barbier van het Nationaal Archief onderschrijft deze conclusie: “Archieven zijn niet alleen om te bewaren, maar ook om te tonen. Onze instelling is niet alleen voor wetenschappers, maar voor iedereen. Onder Van Boven zijn de deuren geopend.”
MAATSCHAPPELIJKE WAARDE
Archieven hebben in de afgelopen jaren een grotere maatschappelijke waarde gekregen. Dat is onder meer tot uiting gekomen op de website www.nationaalarchief.nl. Bij de digitale beeldbank zijn bijvoorbeeld honderdduizenden foto’s opgenomen uit de Nederlandse geschiedenis – alleen van voetbal al 23.000! “Toch moeten we nog steeds een grote inhaalslag maken”, aldus Barbier.
Verder worden in het gebouw in Den Haag belangrijke documenten publiekelijk gepresenteerd, zoals op de permanente tentoonstelling ‘De topstukken van het Nationaal Archief’.
ARCHIEF VOOR NABESTAANDEN
Enkele opvallende momenten uit de loopbaan van Van Boven bij het Nationaal Archief waren de overdracht van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging in 2000 en het gedeeltelijk openbaren van het Greet Hofmans-archief na de dood van prins Bernhard.
Barbier: “Bij de verhuizing van oorlogsarchieven van Justitie naar ons gebouw toonde Van Boven een emotionele betrokkenheid. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw was er steeds minder aandacht hiervoor, omdat de gedachte was dat we inmiddels zijn uitgepraat over de oorlog. Maar sinds het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging hier ligt, wordt dit zeer intensief gebruikt door nabestaanden, die zoeken naar meer informatie. Ons personeel heeft extra aandacht voor deze mensen, om ze zo goed mogelijk bij te staan. Dat dit zo belangrijk wordt gevonden door nabestaanden, had Van Boven voorzien. Dagelijks blijkt dat we nog lang niet zijn uitgepraat over de Tweede Wereldoorlog.”
In december 2004 werd een week na de dood van prins Bernhard een deel van het Greet Hofmans-dossier in het Nationaal Archief geopend. Barbier: “Dat was door Van Boven beloofd en die afspraak komen we dan ook na.” Dit moment vond plaats onder enorme belangstelling van de nationale media.
KRITIEK
Hennekam heeft ook kritiek op het Nationaal Archief onder Van Boven: ‘Grootste beleidmisser is de constatering dat het bij het Nationaal Archief maar niet lukt om alle toegangen (inventarissen) op zijn archieven online te zetten. Het loopt daarmee ver achter in vergelijking met de meeste andere archiefinstellingen in Nederland, terwijl het hierin een voortrekkersrol hadden moeten nemen.
En dan noem ik gelijk de tweede misser: het voortouw nemen en tegelijk samenwerken. In veel landen is het Nationaal Archief 'leading' op vele gebieden in de archiefwereld. Het Nederlandse is dat op vele gebieden niet, al denkt het soms zelf van wel. Dat laatste is er de oorzaak van dat het Nationaal Archief bij veel archiefinstellingen en archivarissen niet erg geliefd is.’
OPVOLGER
Deze week is de sollicitatieprocedure gestart voor een nieuwe directeur. Hierin staat: ‘Wij zoeken een inspirerende man/vrouw die beschikt over de visie en het vermogen om het Nationaal Archief verder te ontwikkelen als toonaangevende culturele erfgoedinstelling. De kandidaat is een autoriteit op het gebied van geschiedenis en cultureel erfgoed en heeft affiniteit met de archiefsector. Hij/zij kan een actieve rol vervullen in het professionele en maatschappelijke debat. Als inspirerend boegbeeld weet hij/zij de positie van het Nationaal Archief in het (internationale) veld te bestendigen en het draagvlak bij publiek, politiek, overheid en bedrijfsleven verder te vergroten. Hij/zij beschikt over een relevant (internationaal) netwerk.’
Eind dit jaar moet duidelijk zijn wie aan dit profiel voldoet.
