Bij zijn dood werd Herodes met pracht en praal begraven. Niet in het geplande siergraf, maar in een graf in een versterkte vesting. Daar zou zijn stoffelijk overschot en bijgezette bezittingen ten minste niet kunnen worden geroofd, meende de koning. Uiteindelijk zou dat 70 na jaar zijn overlijden wel gebeuren, tijdens de Joodse opstand tegen de Romeinen, toen de vesting een van de laatste bolwerken van de opstandelingen was. Uit woede moeten zij toen de kalkstenen sarcofaag van Herodes in stukken hebben geslagen, aldus Ehoed Netzer, de Israëlische archeoloog, die na jaren zoeken het graf wist op te graven.

Herodes I de Grote, vazalkoning van de Romeinen leefde van ca. 73 v. Chr tot 4 v. Chr. Gedurende zijn koningschap (van 37 v. Chr. Tot aan zijn dood) leefde hij in voortdurende staat van angst en wantrouwen ten opzichte van alles en iedereen. 'Je kunt beter Herodes varken zijn, dan zijn zoon', zou keizer Augustus gezegd hebben toen hij hoorde dat de koning twee van diens zoons had laten ombrengen. Niet alleen een deel van zijn familie, maar ook hooggeplaatste bestuurders en priesters uit zijn omgeving moesten hun nabijheid van de heerser met de dood bekopen. Zo had Herodes ook het plan na zijn dood een paardenren vol aanzienlijke joden om te laten brengen, zodat er reden voor echte rouw was, want om hem zou niemand een traan laten wist de koning (dit plan vond overigens geen doorgang).

Herodes zou onsterfelijk worden dankzij Matteüs 2, 1-23, waarin wordt verhaald hoe de koning opdracht geeft tot de kindermoord van Betlehem. Op die plaats immers zou de Messias, de koning der joden geboren worden. Zo hadden de drie wijzen uit het oosten zich door een ster laten vertellen. Dit verhaal dat alleen bij Matteüs te vinden is, wordt door historici en kenners beschouwd als een mythe. Want bij de belangrijkste bron over het leven van de koning, 'De Joodse Oorlog' van de Flavius Josephus is erover niets te vinden, terwijl de klassiek-joodse geschiedschrijver verder geen gelegenheid onbenut laat in zijn boek om te illustreren hoe slecht en kwaadaardig de zetbaas Herodes was.

Herodes, die als geboren Idumeër voor de joden altijd een vreemdeling bleef, werd in Palestina gehaat wegens wat men zag als zijn collaboratie met de Romeinse Bezetter. Zijn koningschap was in 37 v. Chr. ook begonnen met de strijd om Judea dat hij in opdracht van de Romeinse senaat veroverde.

De koning ging de geschiedenis in als 'de bouwer van Jeruzalem en het Heilig Land'. Hij liet enkele steden bouwen, waaronder een stad genaamd Caesarea. In zijn opdracht kwamen ook verscheidene vestingwerken tot stand, onder meer het Herodium waar nu zijn graf is gevonden. De belangrijkste bouwactiviteit tijdens het bewind van Herodes was de verfraaiing en uitbreiding van de tempel te Jeruzalem, een complex waar nu de Klaagmuur nog van over is.

Luister zondag 13 mei in OVT naar een gesprek over Herodes met classicus Anton van Hooff