De Wilhelm Gustloff was een cruiseschip voor nationaal-socialistische arbeiders. Tussen 1937 en 1939 heeft het schip onder andere door de Noorse fjorden gevaren. Maar toen de oorlog uitbrak was het met de plezierreisjes gedaan. De Gustloff werd eerst hospitaalschip, daarna onderkomen voor onderzeebootbemanningen en uiteindelijk voer het tussen Oost Pruisen en Kiel om terugtrekkende Duitse soldaten te evacueren. Op 30 januari 1945 torpedeerde de Russische onderzeeer S-a3 het schip, 30 kilometer uit de Poolse kust. Ongeveer 10.000 opvarenden verdronken. Het precieze aantal is niet bekend.

De Duitse schrijver Günter Grass gebruikte het verhaal 2002 in ‘Im Krebsgang’, het boek dat ertoe zou bijdragen dat ook in Duitsland de ‘oorlogsmisdaden’ Duitsers aangedaan bespreekbaar zou worden. De hoofdpersoon Paul wordt in een van de reddingsloepen van de Wilhelm Gustloff geboren. Dat Grass het verhaal van de scheepsramp gebruikte, kwam voor de Duitse lezers als een volslagen verrassing. Het was niet gebruikelijk dat schrijvers van linkse signatuur zich om Duitse oorlogsslachtoffers bekommerden. De ramp is lange tijd in Duitsland verzwegen. Nu is de plek waar het schip verging een officieel oorlogsmonument.