In het boek komt Jensen met regelmaat terug op de curieuze aantrekkingskracht die de aap op de vrouw uitoefent. En ook de voorliefde van de aap voor bijna uitsluitend blonde vrouwen wordt behandeld. Vanzelfsprekend wordt de verhouding aap-vrouw in de bredere context gezet van de verhouding aap-mens die al een lange geschiedenis kent. Jensen onderscheidt eigenlijk twee hoofdlijnen in de relatie mens en aap. Afwijzing – de aap als de beestachtige ander, en toenadering – de aap als meest menselijke soortgenoot onder de dieren. Tot ver in de negentiende eeuw overheerst de negatieve stereotypering van de mensaap.

Een groot aandeel in de reserve tegenover de aap, die gedurende de oudheid en middeleeuwen werd beschouwd als ‘figura diaboli’, had de anatoom Edward Tyson, die veelal wordt beschouwd als de ontdekker van de mensaap. Tyson bracht in 1699 de ‘eerste wilde man’ naar Londen en schreef de eerste wetenschappelijke publicatie over de mensaap, getiteld: ‘Orang-Outang, sive Homo Sylvestris: or the Anatomy of a Pygmie compared with that of a Monkey and Ape and a Man.’ Tyson meende ook dat het agressieve gedrag van de mensaap kon worden geïllustreerd door enkele gevallen van kidnapping van een blonde vrouw door een aap, gevolgd door een beestachtige uitleving van zijn seksuele lusten. In eerste helft negentiende eeuw werd deze bestiale fantasie een literaire en wetenschappelijke obsessie. Een bekend voorbeeld van die obsessie is het verhaal ‘The Murders in the Rue Morque’ (1841) van Edgar Allan Poe, waarin een orang-oetang twee vrouwen verkracht

Een omslag in ‘ons’ denken over de aap, bracht Darwin teweeg. Na zijn ‘het ontstaan van de soorten’ (1859) werd de verwantschap tussen zoogdier mens en zoogdier aap een even pijnlijk als onomstotelijk feit. Sindsdien schrijft Jensen, heeft de aap een beter imago gekregen, dat wil zeggen, menselijker, en soms te menselijk, zoals in het boek van de Nederlands- Surinaamse schrijver Albert Helman. In ‘Mijn aap schreit’(1928) kan het dier het zo goed vinden met vrouwen dat zijn mannelijke eigenaar hem uiteindelijk vermoordt, nadat hij heeft gedroomd hoe de aap liggend tussen de benen van een vrouw zijn tong naar hem uitsteekt.

Een andere bekende aap waarvoor Jensen veel aandacht heeft, is vanzelfsprekend King Kong, die in 1933 voor het eerst op het witte doek was te zien. Kong was een moordend monster en tegelijk een onhandig groot knuffeldier dat zijn eigen knuffelgehalte ontdekte door toedoen van vanzelfsprekend een blonde vrouw. King Kong verpersoonlijkte, kortom, de beide elementen in onze verhouding met de mensaap. Hij was de vreemde, beestachtige ander, en hij was onze naaste verwant in het dierenrijk

Sinds Kong zijn we, vreest Jensen, een beetje doorgeslagen in ‘onze’ taxatie van het menselijke van de mensaap. Vooral veel vrouwen die zich als onderzoekster bekommerden om de mensaap werkten aan zijn ‘goede pers’. De Chimpansees hebben Jane Goodall, de Gorilla’s Dian Fossey, de Orang Oetans Biruté Galdikas, wier bijnaam moeder van de apen’luidt, en dan is er nog Ellen van Krunkelsven, zij is uitgeroepen tot ‘Barbie van de bonobo’s.

Bokito brengt zijn menselijke soortgenoot weer bij de les, is de conclusie die vanzelf oprijst uit het boek van Jensen. De aap mag dan de vertrouwde ander zijn, men doet er goed aan gepaste aftand te houden.

Zondag tussen 10.00 en 11.00 uur in OVT een interview met Stine Jensen