Main Content

Zijn stem uit 1900 is bewaard gebleven In Europa+: Keizer Franz Joseph I van Oostenrijk

  • 16 november 2007
Keizer Franz Joseph I
Zoom
Keizer Franz Joseph I

"Diese neue Erfindung hat mich sehr interessiert, und ich danke sehr für die Vorführung derselben": deze langzaam en beleefd uitgesproken zin markeert het begin van de commerciële geluidsregistratie in de wereld. Hij werd vastgelegd in april 1900 tijdens de Wereldtentoonstelling in Parijs. De spreker was de Oostenrijkse keizer Franz Joseph.

Zijn stem uit 1900 is bewaard gebleven

Hij mocht dan aartconservatief zijn, toch was hij zeer geïnteresseerd in techniek. Tijdens zijn bezoek aan de Parijse Wereldtentoonstelling werd hij in het Deense paviljoen door uitvinder Valdemar Poulsen achter de door hem gepatenteerde "telegrafoon" gezet, en las hij de historische zin voor. Het was overigens niet de allereerste stemregistratie uit de geschiedenis. Daar had Thomas Alva Edison ("Mary had a litlle lamb") al in 1877 voor gezorgd met zijn fonograaf. Maar die opname is nooit bewaard gebleven (de versie die in de archieven bewaard is gebleven is door Edison in 1927 opnieuw ingesproken. De stem van de Oostenrijkse keizer is daarmee het oudste stemgeluid dat de tand des tijds heeft overleefd. En een bewijs hoe de moderne techniek centraal stond bij de Wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs. De Weense Akedemie van Wetenschappen zou in 1903 een nieuwe opname maken met Franz Ferdinand. Op deze opname spreekt de keizer veel uitgebreider over de moderne geluidstechniek. "Erfreulich ist es, die Fortschritte zu verfolgen, welche im Laufe der letzten Jahrzehnte das Ineinandergreifen von Wissenschaft und Technik erzielt", zo begint de keizer op deze opname zijn betoog. Beide opnames zijn via de audiolinks op deze pagina te beluisteren.

Ook kunt u de keizer in levende lijve aanschouwen. Hij overleed op 86-jarige leeftijd op 21 november 1916.