Bekijk hier het nieuwe video-dossier Proces tegen Desi Bouterse begonnen

- Zoom
- De 15 slachtoffers van de decembermoorden
Vandaag begint eindelijk het proces tegen Desi Bouterse, 25 jaar na de Decembermoorden. Toen werden vijftien mannen gemarteld en doodgeschoten door militairen in Fort Zeelandia, waarschijnlijk onder het toeziend oog van Desi Bouterse. De Surinaamse vakbondsleider Fred Derby was de enige overlevende van de slachtpartij op 8 december 1982. Hij werd gespaard door Bouterse, de reden hiervoor is nog altijd niet bekend. Fred Derby zweeg na de moorden, en hij bleef achttien jaar lang zwijgen. Noodgedwongen zat hij enkele dagen later, op de dag van de begrafenissen van de slachtoffers, alweer met Bouterse aan de onderhandelingstafel. Om te kijken hoe het verder moest met Suriname.
Bekijk hier het nieuwe video-dossier
Desi Bouterse groeide op in een volksbuurt van Paramaribo, Beekhuizen. De inwoners daar zien hem als een echte volksjongen van de straat, die het ver heeft geschopt. Bouterse is een slim politicus, die de verschillende etnsche groeperingen in Suriname door en door kent en zich aan iedereen weet aan te passen.
Nog steeds heeft hij vele aanhangers in Suriname, vooral bij de jongeren. Zij zijn allang de Decembermoorden vergeten. Zijn imago neemt soms mythische proporties aan, maar nog nooit in al die jaren heeft hij democratisch de meerderheid verkregen bij verkiezingen.
Na zijn mislukte schoolcarriere vertrekt Bouterse in 1968, zoals vele Surinamers, naar Nederland. Hij keert terug naar Paramaribo als het erop lijkt dat Suriname onafhankelijk wordt. In 1975 wordt Suriname onafhankelijk van Nederland, en Bouterse wordt onderofficier in de Surinaamse krijgsmacht.
Op 25 februari 1980 wordt er een coup gepleegd door een aantal onderofficieren, de 'Groep van Zestien', met Bouterse als leider. Een hierna gevormde burgerregering strandt na twee jaar en het militair gezag neemt de regering over. Er onstaat veel maatschappelijk protest tegen de legerleiding en daarom worden in de nacht van 7 op 8 december zestien prominente critici gearresteerd en ondergebracht in Fort Zeelandia.
Fred Derby, de enige overlevende, heeft vlak voor zijn dood in 2001 een getuigenis afgelegd over de moorden en over het aandeel van Bouterse daarin. Deze getuigenis vormt nu een belangrijke onderdeel van het proces dat vandaag begint. Volgens zijn verklaring was Bouterse in die beruchte nacht een soort opperechter die besliste over leven en dood. De zestien gevangenen zaten opgesloten in een cel en werden een voor een naar boven gebracht en daar gemarteld en vermoord. Na de moorden komt
Suriname in een internationaal isolement terecht en regeert angst en wantrouwen in de samenleving.
In 1987 zijn er weer verkiezingen en de partij van Bouterse, de Nationale Democratische Partij (NDP), krijgt maar drie zetels. Toch blijft Bouterse altijd een invloedrijke en belangrijke rol spelen achter de schermen. Hoe de verghoudingen tussen hem en het de regering liggen, wordt duidelijk als hij in 1990 per telefoon de regering naar huis stuurt.
Bouterse heeft altijd tegenstrijdige verklaringen afgelegd over de moorden n 1982. Hij heeft beweerd er iet bij betrokken te zijn geweest, maar ook dat hij politiek verantwoordelijk is en "het was zij of wij: in tijden van nood handel je onmiddelijk". In Nedereland is Bouterse in 1999/2000 bij verstek veroordeeld tot 11 jaar wegens cocainesmokkel.
In Suriname bleef hij lange tijd op vrije voeten en bouwde een groot zakelijk imperium op. In 2000 werd hij verkozen tot parlementarier. Na jarenlange juridische strubbelingen, wordt uiteindelijk in 2004 besloten dat Bouterse alsnog terecht moet staan voor de Decembermoorden.
Bekijk hiernaast een special over Suriname, gemaakt een paar dagen na de moorden door Roel van Broekhoven.
Bekijk verder het nieuwe dossier over Suriname, met veel reportages over Bouterse.