Een plaatselijke geschiedenis van een excentriekeling Poffertjesdag in Breukelen

- Zoom
- Cornelis Dudok de Wit
In de eerste week van oktober zijn een hoop speciale dagen: het Leids Ontzet, Dierendag en de herdenking van de Bijlmerramp. Maar ook Breukelen heeft een speciale historische dag: Poffertjesdag. Alle kinderen van de basisscholen in dit dorp krijgen rond 3 oktober deze lekkernij aangeboden. De poffertjes worden betaald uit het zogenaamde L.C. Dudok de Wit's Fonds. Dit is ter nagedachtenis van een uiterst excentrieke inwoner van Breukelen: Cornelis Dudok de Wit alias Kees de Tippelaar. Hij leefde van 1843 tot 1913 en wandelde de hele wereld rond. In 1865 was hij de eerste blanke Europeaan die over Java liep.
Een plaatselijke geschiedenis van een excentriekeling
De jaarlijkse herdenking van 2007 is op vrijdag 5 oktober, zo meldt de site van de gemeente Breukelen. Eerst worden de poffertjes uitgedeeld en daarna is er een lezing en herdenking. De hele dag staat dan in het teken van Cornelis Dudok de Wit, voormalig bewoner van Villa Slangevecht.
Hij werd geboren in een rijke familie en hoefde daarom zijn hele leven niet te werken voor zijn geld. Als 22-jarige besloot hij de wereld te gaan verkennen - lopend! Dagblad Het Centrum schreef hierover: 'Per zeilschip voer hij naar onzen Oost, en na een reis van 96 dagen zette hij den voet te Soerbaja aan wal.' Vanaf daar begon hij als eerste blanke Europeaan aan een tocht dwars door Java, die anderhalf jaar zou duren en 3.560 kilometer lang was.
'Als eenige bagage had hij een handvaliesje bij zich, een paar ijzersterke schoenen, en zijn reisparasol.' Die schoenen gebruikte hij overigens alleen als hij in de buurt kwam van Europeanen, want hij liep het liefst op blote voeten. Om te eten schoot hij zo nu en dan een vogel en voor de rest schoof hij aan bij de plaatselijke bevolking, die hem met open armen verwelkomde. Het kostte hem zo'n tien tot twintig centen per dag. Belangrijker was dat hij zo in aanraking kwam met een cultuur, die geen blanke van zo dichtbij had meegemaakt.
Toch gaf hij veel geld uit, want onderweg verzamelde hij als een oer-Boudewijn Büch van alles en nog wat om het via Soerabaja naar huis te laten verschepen, naar landgoed Slangevecht in Breukelen. Samen met de grote aantallen wandelstokken, die hij in Java liet maken, gebruikte hij deze verzameling om een privé-museum in te richten.
In 1913 schreef een bezoeker wat hij hier had gezien: 'Dingen van het land, kleedij van vrouwen en mannen, typische bijzonderheden van huis of woning, stukken van vulkanen of gesteenten van bergen, pijpen en stokken, sandalen en voetbekleedsels - ja, je weet niet wat voor ethnografische bijzonderheden. 'n Zweep uit olifantshuid, 'n stuk van een krokodillenstraat, 'n tong van een nijlpaard, 'n kimono van een Japansche geisha, 'n stuk steen uit den Solo'schen kraton, 'n bamboestok van den ouden Sultan van Djoko... dat zijn zo maar enkele dingen, die ik me herinner gezien te hebben.'
Er lagen in dat musem behalve objecten van die ene tocht naar Java nog veel meer opmerkelijke attributen. Kees de Tippelaar had namelijk ook nog wandelingen gemaakt naar onder meer Parijs, Wenen en van New York naar Philadelphia om de de Wereldtentoonstelling van 1876 te bezoeken.
Deze overactieve Dudok had maar vier uur slaap per dag nodig. Omdat hij ook nog eens ruim in de centen zat, en hij daarom nooit heeft gewerkt, was hij in de gelegenheid al zijn aandacht te geven aan sport, cultuur en zijn directe omgeving. Zoveel zelfs dat hij nu nog een bekende verschijning is in Breukelen. Dankzij hem bestaat daar nog steeds de jaarlijkse Poffertjesdag.
Op de site van de gemeente Breukelen staat hierover: 'Dudok trakteerde op zijn verjaardag de dorpsjeugd op poffertjes en stichtte bij testament het L.C. Dudok de Wit's Fonds waaruit nog steeds rond zijn verjaardag (3 oktober) de basisschooljeugd in de gemeente Breukelen in de befaamde poffertjeskraam van Van der Steen een portie poffertjes krijgt.'
In 1913 is hij overleden. Dat betekent dus dat deze traditie al bijna een eeuw bestaat!
In 1991 kreeg Dudok de Wit in Breukelen een standbeeld, dat begin dit jaar is gestolen. De Historische Kring Breukelen schrijft: 'Het vermoeden bestaat dat het beeld vanwege de hoge opbrengst van brons is gestolen, te meer daar er in de regio meerdere bronzen beelden zijn verdwenen. De gemeente heeft bij de politie aangifte gedaan van de vermissing. Er is veel publiciteit in huis-aan-huisbladen, dagbladen en radio en tv Utrecht geweest over de verdwijning, waarbij nadruk is gelegd op de betekenis van Kees de Tippelaar voor Breukelen.'
Helaas kunnen er daarom dit jaar geen bloemen worden gelegd bij het beeld. Wie informatie heeft over de daders meldt zich bij de politie.