De Indische brief staat centraal bij OVT en Pasar Malam Besar Gezocht: gesproken brieven uit Indië

11 april 2008

: Zoom; Gesproken brieven op plaat (Gevaphone 1946)

De redactie van het historisch radioprogramma OVT (radio 1, zondagochtend 10.00-12.00 uur) is op zoek naar gesproken brieven van en naar Nederlands-Indië/Indonesië. De "gesproken brief", opgenomen op een kartonnen 78-toerenplaatje, was in de jaren veertig en vijftig een populair communicatiemiddel. Vooral van en naar Indië moeten er vele duizenden verstuurd zijn. Helaas zijn er maar weinig van bewaard. Heeft u ze nog op zolder liggen? Meld het ons: we willen er een programma over maken!

De Indische brief staat centraal bij OVT en Pasar Malam Besar

De radiodocumentaire zal op 25 mei worden uitgezonden. Dat is de eerste dag van de "Week van de Indische brief: Met ons alles goed. Berichten uit Nederlands-Indië." In deze week proberen het Koninklijk Instituut voor Land- en Volkenkunde (KITLV), de Wereldomroep en de programma's van deze website samen met diverse Indische instellingen zoveel mogelijk brieven te redden van de ‘ondergang’.

Groetenplaatjes

Vóór, maar vooral ná de Tweede Wereldoorlog maakten veel mensen gebruik van de mogelijkheid om bij de Bijenkorf, V&D of een plaatselijke particuliere radiostudio gesproken brieven op te nemen op een klein aluminium- of kartonnen plaatje. Dit waren de zogenaamde ‘groetenplaatjes’; korte boodschappen, vaak uitgesproken door het hele gezin, zodat de stemmen van vader, moeder, broers, zussen of verloofden te horen waren.

"Hallo Gert, hier komt de stem van je vader uit de luidspreker. Leuk hè, zo de stem te kunnen horen! De vakantie is nog niet teneinde maar dat gaat nog lukken hoor. Wel jammer dat we minder goed weer gehad hebben. De hartelijke groeten van de hele familie."

De boodschappen op de grammofoonplaatjes stelden vaak niet veel voor, maar de emotionele waarde ervan was groot; de verbondenheid met familie overzee werd er even door hersteld en dat was zeker in de periode 1945-1949 erg belangrijk. Ook de familieleden of soldaten in Nederlands-Indië stuurden grammofoonplaatjes op. Om die boodschappen op te nemen reed een speciale mobiele studio in Nederlands-Indië rond. Daarnaast had je in de uitzendingen voor de strijdkrachten het populaire groetenprogramma Contact met Thuis. En natuurlijk de veelbeluisterde berichten over de gewonden, uitgesproken door mevrouw Mans Spoor, de vrouw van generaal S.H. Spoor.

Gezocht: groetenplaatjes en herinneringen

Heeft u thuis nog een ‘gesproken brief’ liggen met dierbare herinneringen of bent u zelf ooit gewond geraakt en is uw familie daarvan op de hoogte gebracht door het programma van mevrouw Spoor, neem dan contact op met Gerard Leenders van OVT: g.leenders@vpro.nl of telefonisch: 035-6712084 / 035 - 6712302