Hoe snel kan het tij keren! Vijftig jaar geleden, in 1958, werd ter gelegenheid van het eeuwfeest van de Eindhovense tabaksfabrikant Mignot & De Block, een "voorlichtingsfilm" over tabak gemaakt (in kleur!) onder de titel "Lof der Tabak". Want, zo wordt in de film nadrukkelijk gezegd: "wij mensen hebben dat nodig."

Pas in 1990 kreeg ons land een Tabakswet. Tot die tijd was het roken vrijwel onbeperkt toegestaan. Een gevolg van de lobby van de tabaksindustrie, die de politiek er decennia lang van wist te weerhouden om het ongezonde roken (dat roken longkanker veroorzaakt is al sinds 1950 bekend) te beperken. De miljarden die de overheid incasseert dankzij de torenhoge tabaksaccijns was de belangrijkste reden dat de overheid het roken slechts met de grootste moeite wenste te beperken. Maatschappelijk verzet, en alsmaar overtuigender onderzoek naar de schadelijkheid van roken én meeroken, liet ook de politiek geen andere keuze. In navolging van wetgeving in de Verenigde Staten, kreeg ook Nederland vanaf 1990 te maken met een tabakswet.

Op 16 april 2002 is de tabakswet verscherpt. Deze wijziging houdt in dat het recht op een rookvrije werkplek is uitgebreid van alleen de publieke sector naar alle organisaties. Vanaf 1 januari 2004 heeft iedereen in Nederland recht op een rookvrije werkplek. Mensen die in de horeca werken hebben hier nog geen recht op, vanaf 1 juli 2008 wél.

Hoe anders wat dat nog in 1958.... Roken was vanzelfsprekend, en ook de langzaam opkomende emancipatie van de vrouw ging samen met steeds meer rokende vrouwen. De film opent niet voor niets met een rokend echtpaar. Zij: 'het leidt je zo af bij de dagelijkse zorgen'. Hij: "het is zo'n prettig middel bij het contact tussen de mensen."

In het vervolg van de film wordt het sociale aspect van het roken versneden met beelden van het productieproces. Natuurlijk wordt de Indische/Indonesische tabakslink van Nederland niet vergeten.

De ontwikkeling van tabaksproducent Mignot & De Block is typerend voor de tabaksindustrie in Nederland. In 1911 introduceerde de firma, onder de naam Crescent Cie, de sigarettenindustrie in ons land. Bekende merken waren Kings Cross, Hunter, en Caravellis. Later kwamen daar de merken Senator en Regal bij. Ook produceerde het bedrijf het bekende Mascotte-vloeipapier voor shagrokers.

In 1969 werd de fabricage van sigaren en sigaretten van Mignot & De Block overgenomen door Philip Morris. De sigarenproductie werd voortgezet door Hofnar. In de jaren '70 van de 20e eeuw verplaatste het Philip Morrisconcern zijn sigarettenproductie vanuit Eindhoven naar Bergen op Zoom. Daar worden door 1850 medewerkers per jaar 92 miljard (!!) sigaretten geproduceerd. Daarmee is het de grootste fabriek van Philip Morris buiten de Verenigde Staten. In 1982 werd het imposante voormalige fabriekscomplex van Mignot & De Block gesloopt.

Terug naar de Lof der Tabak uit 1958: "Roken verdrijft uw zorgen, helpt bij het contact, en verhoogt uw levensgeluk. De wereld van onze tijd kan daar niet buiten. En kan dus niet zonder sigaren, zonder sigaretten, zonder de Lof der Tabak". Het kan verkeren.

Scènebeschrijving Lof der Tabak (tijdcodes minus 2 minuten)

02.03 Filmtitel: Lof der tabak
02.09 Tekst: Documentaire vervaardigd in opdracht van de
NV. Vereenigde Tabaksindustrieen Mignot en de Block ter
gelegenheid van het 100-jarig bestaan 1858-1958
02.24 Tekst: Met medewerking van de N.V. Senator
Sigarenfabrieken, de N.V. Regal Sigarenfabrieken,
de N.V. Crescent Cie., de N.V. Micres, de N.V.
Patent Machine Bouw
02.39 Tekst: volgen namen van filmmakers als eerder
vermeld
03.09 Beeld: Opstijgende Lockheed Constellation,
electrische trein. Stadsverkeer van fietsers en
overstekende voetgangers
03.27 Sigaret opstekende heer
03.34 Echtpaar in huiskamer, zij een sigaret, hij een
sigaar rokend. Zij: 'het leidt je zo af bij de
dagelijkse zorgen'. Hij: het is zo'n prettig middel bij
het contact tussen de mensen', waarna hij doos Senator
sigaren presenteert waaruit
via overgang
03.58 Klant in tabakswinkel sigaar neemt en in cu vuur
krijgt van de winkelier achter de toonbank
04.12 Opeenvolgende cu's van sigaarrokende kota-missie en
van bewoners uit Midden-Amerika
04.28 Wereldkaart waarop tabaksteelt in de continenten
wordt aangegeven
04.52 Tabaksschuren in Nederland, oude tabaksschuur
05.00 Arbeiders bergen geoogste tabaksbladeren in
tabaksschuur. Op achtergrond shagdraaiende oude man
05.15 Man die zichzelf vuur geeft en ontkennend antwoordt
op vraag of hij wel eens van de tropische zon droomt
05.26 Uit de zaadbedden halen van jonge tabaksplanten.
Planten van jonge planten (30 cm. van elkaar) op een
veld in de tropen
05.39 Man met rugtank besproeit de rijen jonge planten
05.47 Man bestrooit elk plantje met insectenpoeder uit
kartonnen cylinder
05.50 Jonge Indonesische arbeidster inspecteert zand- en
voetblad van opgroeiende planten. Schuine opwaartse
tilt langs volwassen planten (noot 2)
06.00 Tweetal arbeidsters plukken bladen in een veld
(noot 3). Plukster
06.14 Arbeidsters dragen aan stokken opgehangen bladen
naar naast de fabriek gelegen veld, waar de stokken op
latten worden geplaatst. Overzicht droogveld; cu rug
aan rug opgehangen in de zon drogende bladeren
06.41 Rij arbeidsters, zittend op lange tafels, stapelen in
de fabriek de bladeren tot bosjes die over de tafel
heen op de vloer geworpen worden naar andere
arbeidsters. Stapelen van de bosjes tot een baal die in
een mat van tikar (gevlochten bamboe) verpakt wordt
07.00 Koopvaardijschip voor de kade in Amsterdam. Hijs
met balen wordt uit het ruim omhooggehesen,
toekijkende, sigaarrokende heer
(noot 4). Hijs wordt op reeds volle dek van lichter
neergelaten
07.27 Zaal van de tabaksmakelaars waar in stofjassen
geklede fabrikanten de tabak keuren, kiezen en kopen.
Twee naast elkaar gezeten fabrikanten bekijken de
bosjes, beruiken de bladeren en de geur van een in
brand gestoken blad, cu toekijkende Heer
07.48 Sigaarrokende keurmeester van fabriek die met
collega tabak keurt en notities maakt (noot 5)
08.05 Arbeider stapelt tabaksbladeren uit baal in
mobiele houten container, die bij 17 andere geplaatst
wordt
08.23 Tabaksbladeren worden op aanvoerband uitgespreid,
door machine gevoerd, waar, in cu de bladeren beneveld
worden (noot 6), van de uitvoerband gehaald en in
container gelegd
08.46 Tabaksbladeren worden in stripmachine gegooid;
lange pinnen scheuren de tabak, luchtkast,
waarin de lichte stukken worden opgezogen en de
zwaarderestelen blijven liggen; afvoerband gooit
gescheurde tabak in container. Toekijkende Heer
09.18 Uitwerpen van tabak uit droogmachine op lopende
band, mengen van de tabak op de mengbaan
09.41 Meisjes in stofjassen aan zgn compleetmachines
met cu's van het klaarleggen van het dekblad, dat door
een zwenkarm automatisch gesneden en meegenomen wordt,
waarna in het inwendige van de machine de kleine
sigaartjes vervaardigd worden
10.09 Jongeman stort tabak in opvanggoot. Batterij
wikkelmachines; cu toekijkende Heer
10.30 Van machinebankwerkers, die geavanceerde machines
bedienen waarop onderdelen voor precisieautomaten
gemaakt worden voor de sigaren- en sigarettenindustrie
(noot 7)
11.33 Het nameten van onderdelen voor de
precisieautomaten
11.42 Bedienen van snij- en van zetbank, slijpen en
lassen bij de constructie. Constructiehal en controle
van de werking van de machines
12.19 Meisjes bedienen de wikkelmachines; cu's
van het op het plateau van de machine leggen van
ombladen en het uitwerpen in houten vormen van in het
inwendige van de machine vervaardigde wikkels
12.40 Jongeman haalt stapel vormen weg, plaatst deze in
pers waarin stapel geperst wordt, haalt stapel eruit,
plaatst deze bij andere stapels vormen in voorraadpers,
draait aan slinger, sluit persslang aan waardoor
pneumatische pers plateau met vormen omhoog drukt
13.11 Haalt de stapel uit de pers, plaatst deze op een kar
en snijdt de langs de zijkant afhangende tabaksresten
af en zet de vormen bij een andere machine neer
13.31 Waarop de wikkels automatisch gekeerd worden; cu
stroom vormen met gekeerde wikkels. Vormen worden in
een stapeltje opgenomen en in pneumatische pers
geplaatst
13.44 Controleur controleert bosje tabaksbladen bestemd
als dekblad en zet het bosje terug op het schap.
Vernevelingsventilator in de aanvochtkamer,
terwijl arbeiders de dekbladen uitzoeken toont
controleur Heer een bosje Deli dekbladen
14.13 Zaal waarin sigarenmakers (m/v) de vormen in de
dekbladen snijden
14.38 Een sigarenmaker die eerst drie repen
uit dekblad snijdt, punt van wikkel bevochtigt,
pop inrolt, puntje afsnijdt en het restje (vaantje)
bevestigt. Overzicht sigarenmakers. Sigaar
15.24 Machinaal aanbrengen van belastingbanderolle,
sierring (sigarenbandje), cellofaanomhulsel en het rode
trekbandje, gadegeslagen door Heer
15.53 Sigaren worden per vijf stuks opgenomen en in doos
gelegd. Heer verwijdert zich
16.08 Hal waarin batterij ringmachines, door de eigen
machinefabriek geproduceerd, bediend worden door
meisjes. Meisje controleert inhoud van dozen,
vervangt 'uitschot' door gave exemplaren; cu's
controleuse en aanbrengen van stempel op de dozen.
Zij toont camera stapeltje dozen Senatorsigaren,
dat door winkelier op toonbank gezet wordt
16.44 Etalage van tabakswinkel waarin dozen sigaren en
pakjes sigaretten tegen achtergrond van Hunterreclame.
Winkelier verkoopt klant doos Senatorsigaren
17.04 Twee heren in huiskamer, die elk een sigaar uit de
doos nemen en met het trekbandje het cellofaan
verwijderen. Heer die zorgvuldig sigaar aan beide
uiteinden doorblaast, het vuur van de brandende lucifer
naar de sigaar zuigt en goedkeurend naar de brandende
en geurige sigaar kijkt. Andere heer die van de geur
geniet
17.39 Heren die op verkeerde manier een sigaar
roken t.w. te snel trekken resp. sabbelen op de sigaar.
Heer die op de juiste wijze sigaar rookt
17.55 Pan van een haven in Rotterdam, hijs met twee houten
vaten Virginiatabak wordt naast reeds geloste vaten op
de kade neergelaten. Heftruck rijdt vat weg
18.29 Rijen vaten in magazijn van sigarettenfabriek waar
vat op speciale zaagmachine wordt geopend.
Doorzagen planken aan de onderkant waarna twee man het
vat optillen en cylinder van 450 kg dicht opeengeperste
goudgele tabak zichtbaar wordt
18.59 De verschillende soorten sigaretten rokende
melangeur die de samenstelling van de sigaret bepaalt
19.17 Melangeur ziet toe hoe arbeider op zijn
aanwijzingen tabak van verschillende stapels afweegt in
houten container
19.49 Vullen van de stripmachine met tabaksbladeren;
werkmeester controleert mengmachine; cu's bevochtigen
dmv stelsel kranen
20.12 Afstellen en in werking stellen kerfmachine die
met zware deur gesloten wordt; gesneden tabak valt op
lopende afvoerband. Werkmeester ruikt aan de
uitgeworpen tabak, tabak op de afvoerband
20.53 Vullen van de bunker van een sigarettenmachine. Pan
langs machines in produktiehal. Grote rol
sigarettenpapier. Operateur die, als er met opzet een
fout in de werking van de machine gemaakt wordt,
tientallen meters lange sigaret uit de machine haalt,
meteen ingrijpt en produktielijn herstelt
21.26 Uitwerpen van King Size en Normal Size sigaretten uit
de machine, meisje legt handenvol sigaretten in
trechtervormige kast waaruit de sigaretten omlaag
zakken in batterij pakketeermachines die door meisjes
bediend worden
22.11 Meisjes pakken de pakjes sigaretten in sloffen;
overzicht produktiehal. Batterij pakketeermachines
waarop sigaretten in doosjes gevuld worden, die in
sloffen worden opgestapeld
22.56 Winkelier snijdt slof open, legt stapeltjes doosjes
Cross sigaretten op de toonbank, overhandigt twee
doosjes aan een dame die ze in haar tas opbergt
23.17 Kettingroker, sigaret rokende directeur aan zijn
bureau. Dame die sigaret opsteekt.
Rollen en opsteken van een sjekkie; cu sigaretroker die
te korte peuk rookt en zijn mond brandt. Opeenvolgende
cu's van sigaretten rokende mannen en vrouwen
24.10 Animatie waarin pakjes en dozen met sigaretten
gevuld worden, de pakjes in verschillende figuren
geformeerd worden, Mascottevloeitjes getoond worden,
twee Huntersigaretten in asbak veranderen in sigaren
die weggenomen worden. Presentatie van dozen sigaren
van de Senator- en van de Regalfabrieken
24.53 Stroom sigaren en sigaretten stijgt op uit bosje
tabaksbladeren en verdwijnen achter draaiende globe
behalve 5 sigaretten die boven bosje als merksigaren en
sigaretten blijven staan terwijl uit pakje vloeitjes
tekst 'Einde' verschijnt
25.11 Eindleader

Nt 2: De volwassen planten zijn samengesteld uit: onderaan het zandblad, daarboven achtereenvolgens het voetblad, het middenblad en het topblad
Nt 3: Pluk geschiedt van onder naar boven al naar gelang de bladen rijp zijn. De oogst duurt 6 tot 8 weken
Nt 4: Deze gedistingeerde figuur komt in de film herhaaldelijk voor en zal in de tijdcodetekst worden aangeduid als: Heer
Nt 5: Deze selecteurs bepalen hoe de melange van de sigaar zal zijn en welke bladeren er voor binnengoed, omblad en dekblad gebruikt zullen worden
Nt 6: De tabak dient eerst bevochtigd te worden. Droge tabaksbladeren zouden tijdens de verwerking verpulveren
Nt 7: Shots zijn uit de fabrieksgebouwen van de N.V. Patent Machinebouw. Voortgekomen uit de reparatieafdeling van een sigarenfabriek heeft deze tak zich zelfstandig ontwikkeld tot een machinefabriek waarin precisiemachines voor de tabaksindustrie in binnen- en buitenland worden geproduceerd