De documentaire Rockin’ Ramona schetst het verhaal van de grondleggers van de Nederlandse popmuziek: de Indo-muzikanten uit de jaren ’50. Jan Maarten de Winter (ex-hoofdredacteur van muziekblad Oor), tipt de film. "Wat betreft de Tielman Brothers was het succes in het begin ver te zoeken. Wat begon als een Indische muziek spelend familiebandje dat optrad voor Nederlandse militairen, groeide uit tot een wilde rock- ’n- rollband. Pas halverwege de jaren ’60 werd de groep in Nederland gewaardeerd."

Jan van der Plas (schrijver van _50 jaar Nederpop_) herinnert zich deze strijd: "De Tielman Brothers in AVRO's Weekendshow (1959): Een geniaal, door Nederland totaal niet begrepen optreden. De Tielmans vluchtten daarna naar Duitsland, waar ze gelukkig voor hen nog wel rijk en beroemd werden." Ook Jan Maarten de Winter noemt deze pioniers: "De Tielman Brothers zelf zijn een must, maar dat lijkt me evident. Alles met een witte staande bas is goed." Ook stipt hij de Surinaamse invloeden aan door de Surinaamse Kasekozanger Lieve Hugo (echte naam: Hugo Uiterloo) te tippen: "Na de inbreng van de Indorock zijn de Suri-invloeden (net als nu de Marokkaanse impulsen) op de ‘Nederlandse’ popmuziek evident."

Er waren een paar Hollandse helden die in vrijwel elk lijstje terugkwamen. Herman Brood bijvoorbeeld. Erik van Eerdenburg (directeur _Lowlands_) noemt hem in een context die tekenend is voor de poplegende: "Een interview met een speed snuivende Brood in de trein op weg naar zijn moeder." Ook Jack Poels (zanger Limburgse dialectband Rowwen Hèze) herinnert zich dit moment: "Herman in de trein naar Hummelo." Daarnaast hebben Hans Dulfer (saxofonist) en Gerard Wessel (fotograaf) de
excentrieke kunstenaar in hun geheugen gegrift staan.

Op /Geschiedenis TV twee programma’s die Brood in beeld brengen: Wonderland: Herman Brood en Normaal en _Verder heb ik niks meegemaakt: Herman Brood, mediafenomeen_. De band waar Herman Brood even deel van maakte – maar waar hij uit werd gezet toen de platenmaatschappij ontdekte dat hij drugs gebruikte – , Cuby and the Blizzards is ook onvermijdelijk verbonden met de Nederpopgeschiedenis.

De documentaire De Legende vertelt het verhaal van zanger Harry ‘Cuby’ Muskee. Volgens Jack Poels van Rowwen Hèze vooral memorabel om de "uitspraak van Harry z’n vader die de blues maar niets vond: “die zanger klinkt of ‘ie pien het! Joa, in z’n hoofd het ‘ie pien!”" Het popfestival in Kralingen lijkt ook veel goede herinneringen op te roepen. Bij Jan Vollaard (NRC) bijvoorbeeld: "Het meisje met de blote borsten onder een paraplu zat bij mij op school." Of Frank van Hoorn (voorzitter stichting 50 jaar Nederpop): "Ik was 12 of 13 maar ik wist niet wat ik zag. Toen werd ik echt gegrepen door popmuziek."

Jan Maarten de Winter stuurde ons op een ‘mission impossible’: "Er zijn sterkte geruchten dat van The Outsiders ergens een lange docu of film circuleert." Dat klopt, meerdere zelfs: op /G TV zijn Wally Tax en zijn mannen dit keer te zien in een aflevering van Classic Albums en in het programma Pop Generation Ook Lotje IJzermans (VPRO), Oscar Smit (FONOS), Nathalie Kester (KRO) en Frank Dam (schrijver van het boek _Beatmeisjes_) hebben The Outsiders hoog zitten. Dam: "The Outsiders: _Thinking ‘bout today_’. Een van de meest tijdgeest bepalende filmopnamen. Ingezoomd op het hoofd (en het haar!) van Wally Tax met daarin in slordige letters de tekst van het nummer, te vinden in het programma _Pop Generation_."

En er is de Haagse Rockband de Golden Earring. Wie kent hun wereldhit Radar Love niet? Om met de woorden van Jan van der Plas te spreken: "De enige echte vaderlandse rockklassieker. Niet gepikt, niet geschmierd, gewoon helemaal goed." Popjournalist David Kleijwegt noemt de documentaire waarin hun geschiedenis belicht wordt, Don’t Stop the Show van Rogier van der Ploeg. De geschiedenis van een band als de Golden Earring mag ook niet ontbreken en daarom kunt u deze documentaire deze week op /Geschiedenis TV opnieuw bekijken. De Golden Earring was niet de enige band die wat losmaakte bij van der Plas. "Doe Maar was wat mij betreft de beste Nederlandse band ooit. Hun oeuvre is ongekend origineel van hoge houdbaarheid. En o ironie, net als The Beatles viel hen een publiek van gillende pubermeisjes ten deel." Ook Harry de Winter, producent en programmamaker, en Frank van Hoorn herinnert zich deze gekte: "Hysterischer zijn we nooit geworden in Nederland!"

Ook de punk uit eind jaren zeventig, begin jaren tachtig en de zogenaamde Ultra-beweging kwam vaak terug. Lotje IJzermans noemt bijvoorbeeld Ivy Green, Jesus & the Gospell Fuckers en Soviet Sex. Erik van den Berg, hoofdredacteur van ‘Oor’, herinnert zich de "impact, de schijnbare chaos van de energie van een Ex-optreden." In de documentaire Punk, lang leve de lol gaat Alfred de Boer op zoek naar zijn punkverleden in Amsterdam eind jaren zeventig.

En wat is Nederpop zonder Nederlandstalige muziek? Dat vinden de kenners ook en er is dan ook vaak gekozen voor Nederlandstalige bands, vaak zingend in een dialect. De popgroep Rowwen Hèze bijvoorbeeld staat bij Jan Smeets, Jan Maarten de Winter en Nathalie Kester in het lijstje. In een aflevering van Loladamusica ook aandacht voor twee andere regiobands: de Heideroosjes en Skik. Daarnaast George Baker, waarvoor Frank van Hoorn ons aan beeldmateriaal hielp: "Het is een fragment uit de show Movies in Concert in 1999 waar ik George Baker had staan (…) en die ‘Little Green Bag’ speelt tegen de achtergrond van ‘Reservoir Dogs’ op een groot videoscherm. Dit alles in Ahoy. Voor mij hét moment van erkenning van het vakmanschap van George Baker."

Er werd niet alleen ‘goud van oud’ genoemd door de nederpopkenners. Een hiphopcrew als Osdorp Posse en de crossover van Urban Dance Squad zijn ook favoriet. Opgeslagen als dierbare herinneringen bij Jan Smeets, (Pinkpop), Jan van der Plas, David Kleijwegt en de tv-maker Bram van Splunteren. Bij Giel Beelen (3FM) is het vooral de (gabber)house die er uit springt. De documentaire House? Gewoon… uit je dak! , ook deze week te zien, is één van zijn keuzes. David Kleijwegt wijst ons ook op beeldmateriaal over een andere kant van de muziekindustrie met de keuze voor een aflevering van Loladamusica over platenlabel Excelsior. Ze timmeren stevig aan de weg en zijn uniek door hun naast de snelweg, in een weiland, gevestigde locatie.

"Het buitenlandse avontuur zorgt altijd voor veel lol" volgens Jan Maarten de Winter. Daarom twee documentaires die dat laten zien: Dulfer in Japan over de tournee van saxofonist Hans Dulfer in Japan, en Van America helemaal naar Amerika over de popgroep Rowwen Hèze die gevolgd wordt tijdens een reis van het dorp America in Limburg naar het zuiden van Texas in Amerika. Deze laatste is ook bij Nathalie Kester een van de favorieten.
Duikt u mee in dat wat deze kenners zich zo goed kunnen herinneren?

Hoogtepunt in de programmering is de voor de Nederlandse en Duitse televisie gemaakte Nederlands-Duitse documentaire Beat behind the dykes met optredens van Golden Earring, Shoes, Earth & Fire, Sandy Coast en Ekseption, deels gedraaid op het IJsselmeer. Jerney Kaagman herinnerde zich dit unieke filmproject, geregisseerd door tv-pionier Bob Rooyens. Rooyens over Beat behind the dykes (1971): "Alle groepen van belang als heilig wonder
zwevend op praktikabels boven het IJsselmeer. Zwarte dreigende luchten, beatgirls met blote navels bibberend onder Frau Antje kapjes. Camera's in speedboaten en helicopter. 'n Dramatische dag. Het transport, een tractor aangekleed als treintje,  dat de groepen op enige kilometers van de wal naar de crimescene had gebracht, hield ermee op. De nederlandse pop lag twee weken in bed te herstellen van verkoudheden, griep en longontsteking."

Manja Herrebrugh

Met dank aan: Giel Beelen, Erik van den Berg, Tom ter Bogt, Jaap Boots, Frank Dam, Hans Dulfer, Erik van Eerdenburg, Frank van Hoorn, Lotje IJzermans, Jerney Kaagman, Nathalie Kester, David Kleijwegt, Jan van der Plas, Jack Poels, Jan Rot, Jan Smeets, Oscar Smit, Bram van Splunteren, Jan Vollaard, Gerard Wessel, Harry de Winter, Jan-Maarten de Winter, Bob Rooyens